Vì sao trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi cắn, véo và giật tóc
Trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi cắn, véo và giật tóc để thử nghiệm và khám phá thế giới xung quanh.
Trẻ cho mọi thứ vào miệng để khám phá và học hỏi qua vị giác và xúc giác. Ở giai đoạn 6-12 tháng tuổi, việc cắn, véo và giật tóc còn giúp trẻ hiểu được quan hệ nhân quả. Đó là cách trẻ làm quen với thế giới của mình.
Ví dụ, bé cắn bạn rồi quan sát xem bạn sẽ làm gì. Nếu bạn cười hoặc biến nó thành trò chơi, bé có thể thử lại để xem có nhận được phản ứng tương tự không. Nếu bạn tỏ ra tức giận, bé có thể thấy thú vị với phản ứng đó, và điều này cũng khiến bé muốn thử lại!
Trẻ cũng cắn khi mọc răng vì lợi của bé bị đau.
Trẻ mới biết đi có thể cắn, véo hoặc giật tóc vì đang phấn khích, tức giận, buồn bã hoặc bị đau. Đôi khi trẻ hành xử như vậy vì chưa có đủ vốn từ để diễn đạt những cảm xúc này.
Một số trẻ cắn, véo hoặc giật tóc vì đã thấy những đứa trẻ khác làm vậy, hoặc đã bị những đứa trẻ khác làm như thế với mình. Trẻ cũng có thể làm vậy khi đang tranh giành với một đứa trẻ khác.
Trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi cũng có thể véo, cắn hoặc giật tóc nếu trẻ:
- cảm thấy quá tải vì tiếng ồn, ánh sáng hoặc hoạt động quá nhiều
- cần thêm cơ hội để vận động chơi đùa
- cảm thấy mệt hoặc đói.
Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của trẻ. Bạn nên luôn suy nghĩ về lý do vì sao trẻ hành xử theo một cách nào đó. Khi hiểu được nguyên nhân đằng sau hành vi của trẻ, bạn sẽ chọn được cách phản ứng phù hợp hơn.
Cách phản ứng khi bé cắn, véo và giật tóc
Tốt nhất là bạn hãy phản ứng bằng lời nói rõ ràng khi bé cắn, véo hoặc giật tóc. Ví dụ, bạn có thể nói "Không được".
Bước tiếp theo là gỡ tay (hoặc miệng!) của bé ra rồi quay đi hoặc đặt bé xuống. Khi làm vậy, bạn đã rút lại sự chú ý dành cho hành vi đó. Nếu bé lại đánh, cắn hoặc giật tóc bạn, hãy phản ứng theo cách tương tự.
Nếu bé đang mọc răng, hãy đưa cho bé một thứ khác để cắn, như vòng ngậm nướu, khăn xô mát lạnh hoặc đồ chơi an toàn. Nếu bé đói, hãy cho bé bú. Điều này có thể tạo ra khác biệt cho hành vi của bé.
Trẻ sẽ lặp lại những hành vi giúp trẻ nhận được nhiều sự chú ý. Vì vậy, ngay khi bé thể hiện hành vi tích cực, chẳng hạn như ôm ấp hay chạm nhẹ nhàng, hãy thưởng cho bé thật nhiều sự chú ý và lời khen ngợi.
Cách ngăn trẻ mới biết đi cắn, véo và giật tóc
Với trẻ mới biết đi, một phản ứng bằng lời rõ ràng có thể giúp ngăn việc cắn, véo và giật tóc. Bạn cũng nên cho trẻ biết bạn cảm thấy thế nào. Ví dụ, bạn có thể nói "Không. Không được cắn. Cắn làm mẹ đau đấy".
Các bước tiếp theo phụ thuộc vào lý do dẫn đến hành vi của trẻ. Khi hiểu được nguyên nhân, bạn có thể phản ứng theo cách giúp trẻ học được những cách cư xử phù hợp hơn.
Không có từ để diễn đạt "cảm xúc lớn" Nếu bạn cho rằng trẻ cắn, véo và giật tóc vì không tìm được từ để diễn đạt cảm giác như bực bội hay tức giận, điều quan trọng là bạn phải giữ bình tĩnh. Điều này sẽ dạy trẻ cách xử lý cảm xúc mạnh một cách tích cực.
Bạn cũng có thể giúp trẻ học các từ chỉ cảm xúc. Ví dụ, bạn có thể nói điều gì đó như "Con trông có vẻ đang giận".
Cần được kích thích hoặc đang đói Nếu trẻ cắn để được kích thích hoặc vì đói, bạn có thể đưa cho trẻ thức ăn giòn như bánh quy hay que rau củ, một bình nước có ống hút, hoặc một vòng ngậm nướu.
Nếu trẻ vẫn tiếp tục cắn, véo hoặc giật tóc, hãy cố gắng nhất quán trong cách phản ứng. Điều này sẽ giúp trẻ học được cách cư xử phù hợp.
Nếu trẻ cắn, véo hoặc giật tóc một đứa trẻ khác
Nếu trẻ cắn hoặc làm đau một đứa trẻ khác, hãy giữ bình tĩnh và nhanh chóng xin lỗi đứa trẻ đó cùng phụ huynh của bé. Bạn cũng có thể nói về cảm giác của đứa trẻ kia. Ví dụ "Bạn Sam đang khóc vì bị véo đau". Khi bạn thể hiện sự quan tâm và lo lắng cho đứa trẻ kia, điều đó có thể giúp con bạn học được sự đồng cảm.
Tiếp theo, hãy đưa trẻ ra khỏi tình huống đó và giúp trẻ bình tĩnh lại.
Tùy vào mức độ buồn bã của đứa trẻ kia, một mẩu giấy hay tin nhắn ngắn gửi phụ huynh để xin lỗi cũng có thể hữu ích.
Việc bạn cảm thấy khó chịu khi con làm đau bạn hoặc người khác bằng cách cắn, véo hay giật tóc là điều tự nhiên. Nhưng nếu bây giờ bạn phản ứng một cách bình tĩnh và mang tính xây dựng, đó là bước đầu tiên để khuyến khích hành vi tích cực trong tương lai.
Trò chuyện với trẻ mới biết đi về việc cắn, véo hoặc giật tóc
Sẽ hữu ích khi trò chuyện về việc cắn, véo và giật tóc với trẻ lớn hơn một chút lúc cả hai đều bình tĩnh. Điều quan trọng là dùng ngôn ngữ mà trẻ có thể hiểu được.
Bạn nên bắt đầu bằng việc nói về những gì đã xảy ra trước khi trẻ làm đau đứa trẻ kia. Điều này cho bạn cơ hội nhìn tình huống từ góc nhìn của trẻ và lắng nghe cảm xúc của trẻ. Ví dụ, có một cuộc cãi cọ nào đó không, hay trẻ đang buồn về điều gì đó? Bước tiếp theo là nói về một cách phản ứng tốt hơn, như nhờ người lớn giúp đỡ hoặc dùng lời nói để diễn đạt cảm xúc.
Ngoài ra, trẻ có thể cảm thấy buồn hoặc sợ hãi nếu đã làm đau ai đó, nên việc trò chuyện có thể giúp trẻ xử lý những cảm xúc này. Bạn có thể khuyến khích trẻ nói lời xin lỗi khi gặp lại đứa trẻ kia lần sau.
Sau khi cắn, véo hoặc giật tóc, hãy giúp trẻ vượt qua chuyện đó. Chơi với cát hoặc nước, thổi bong bóng, nặn đất nặn, hoặc vẽ tranh trong yên tĩnh có thể giúp trẻ thư giãn và bình tĩnh trở lại.
Tìm sự trợ giúp khi trẻ cắn, véo và giật tóc
Một số trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi vẫn tiếp tục cắn, véo hoặc giật tóc, dù bạn đã cố gắng xử lý hành vi đó đến đâu.
Bạn nên tìm sự trợ giúp nếu bạn:
- cảm thấy bực bội hoặc kiệt sức
- đang trở nên tức giận
- lo lắng về hành vi đó đến mức bạn ngừng làm những việc như gặp gỡ bạn bè hay đi mua sắm.
Bác sĩ gia đình hoặc y tá sức khỏe trẻ em và gia đình có thể giúp bạn bắt đầu. Nếu cần, bác sĩ hoặc y tá có thể giới thiệu bạn đến chuyên gia tâm lý, chuyên gia trị liệu hoạt động hoặc bác sĩ nhi khoa. Những chuyên gia này có thể giúp bạn xác định liệu có nguyên nhân nào đằng sau hành vi của trẻ cần được đánh giá thêm hoặc cần một kế hoạch điều trị cụ thể hay không.