Lo lắng với người lạ hay sợ người lạ là gì?
Lo lắng với người lạ là nỗi sợ người lạ trong giai đoạn đầu đời. Đây là điều rất phổ biến.
Nỗi sợ người lạ xuất hiện khi bé hình thành sự gắn bó lành mạnh với những người quen thuộc, như bạn. Vì trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ thích những người lớn quen thuộc, nên trẻ có thể phản ứng với người lạ bằng cách khóc hoặc cáu kỉnh, im bặt, tỏ ra sợ hãi hoặc trốn đi.
Nỗi sợ người lạ thường bắt đầu lúc 5-6 tháng tuổi và trở nên mạnh hơn ở giai đoạn 7-12 tháng.
Nỗi sợ người lạ có thể kéo dài vài tháng hoặc lâu hơn nhiều. Nó thường giảm dần trong khoảng từ 18 tháng đến 2 tuổi, nhưng có thể kéo dài hơn tùy vào tính khí của trẻ và những điều đang diễn ra trong cuộc sống của trẻ.
Ví dụ, một bé 10 tháng tuổi đã đi nhà trẻ từ khi 6 tháng có thể buồn bã nếu có một cô giáo mới ở trung tâm. Bé có thể khóc, vùi đầu vào cổ cha mẹ hoặc la hét khi người chăm sóc cố bế bé khỏi vòng tay cha mẹ.
Cách giúp trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi vượt qua nỗi sợ người lạ
Mặc dù sợ người lạ là một phần trong quá trình phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, vẫn có những điều bạn có thể làm để giúp trẻ bớt buồn bã.
Giúp trẻ thấy thoải mái khi ở gần người lạ
- Đừng phớt lờ hay xem nhẹ nỗi sợ người lạ của trẻ. Điều này có thể khiến nỗi sợ tệ hơn.
- Nắm tay trẻ hoặc cho trẻ ngồi trong lòng bạn khi gặp người mới.
- Nếu có thể, hãy giới thiệu người lạ tại nhà trước. Nhà là nơi trẻ cảm thấy thoải mái nhất.
- Nếu trẻ rất buồn bã với một người mới, hãy vỗ về trẻ và thử một cách khác, như cùng nhau chơi. Bạn cũng có thể dời trẻ ra xa người mới một chút cho đến khi trẻ bình tĩnh lại. Rồi bạn có thể thử lại.
- Mang theo món đồ vật trấn an của trẻ (đồ chơi hoặc chăn) khi bạn dành thời gian với người mới.
- Hãy giữ bình tĩnh. Trẻ sẽ cảm nhận được tín hiệu của bạn. Trẻ sẽ dễ bình tĩnh và tự tin hơn nếu cảm thấy bạn cũng vậy.
Làm từ từ
- Hãy kiên nhẫn. Đừng thúc ép trẻ đến với người mới trước khi trẻ sẵn sàng.
- Cố gắng giới thiệu từng người mới một, thay vì cả nhóm. Bạn có thể tăng dần lên 2 người trở lên khi trẻ tự tin hơn.
- Khi giới thiệu trẻ với một người mới, hãy ở bên trẻ. Điều này trấn an trẻ rằng bạn sẽ không bỏ trẻ lại ngay với người lạ.
- Đề nghị những người lớn chưa quen, như họ hàng hay bạn bè người lớn, chờ một lúc rồi hãy bế trẻ.
- Với trẻ lớn hơn một chút, hãy giải thích cho trẻ người mới là ai và chuyện gì đang diễn ra. Ví dụ, giải thích rằng người trông trẻ mới là người bạn tin tưởng. Cũng nói cho trẻ biết khi nào bạn sẽ quay lại.
Gặp gỡ người mới
- Tiếp tục giới thiệu trẻ với những người mới. Trẻ càng có nhiều cơ hội gặp người mới và nhận ra họ an toàn, thì nỗi sợ của trẻ càng có khả năng giảm đi.
- Cho trẻ thấy rằng bạn không sợ người mới. Hãy chào họ một cách thân thiện với ngôn ngữ cơ thể tích cực, như mỉm cười, dáng vẻ thư giãn, giao tiếp bằng mắt và giọng nói vui vẻ.
- Giúp trẻ lớn hơn luyện tập các chiến lược ứng phó khi gặp người mới, ví dụ "Mình cùng hít thở thật bình tĩnh nhé". Những chiến lược đơn giản này có thể giúp trẻ tự tin hơn khi ở gần người chưa quen.
- Đừng lo lắng về cảm xúc của người lớn. Chỉ cần nói với họ rằng trẻ đang học cách làm quen với người lạ.
Cách giúp trẻ trên 2 tuổi vượt qua nỗi sợ người lạ
Nỗi sợ người lạ ở hầu hết trẻ bắt đầu giảm dần vào khoảng 2 tuổi, nhưng việc trẻ lớn hơn vẫn sợ người lạ cũng không phải bất thường.
Một cách giúp trẻ bớt lo lắng về người chưa quen là xây dựng tính tự lập cho trẻ. Nếu trẻ thấy mình độc lập hơn, trẻ cũng có thể tự tin hơn khi ở gần người lạ.
Dưới đây là một số mẹo giúp trẻ tự lập:
- Để trẻ tự làm những việc của mình, như tự ăn, khám phá môi trường chơi mới và tự giải trí với đồ chơi.
- Cho trẻ nhiều trải nghiệm mới và giới thiệu trẻ với những gương mặt mới. Theo thời gian, trẻ sẽ nhận ra chẳng có điều gì xấu xảy ra.
- Tránh vội vàng nhảy vào giải quyết vấn đề thay trẻ. Thay vào đó, hãy cho trẻ cơ hội tự tìm ra giải pháp.
- Khuyến khích trẻ chịu trách nhiệm với những việc nhà đơn giản, ví dụ bỏ đồ vào xe đẩy ở siêu thị, kiểm tra hộp thư hoặc dọn bàn ăn.
- Giúp trẻ học cách tự ngủ khi xa nhà. Điều này sẽ hữu ích nếu bạn cần để trẻ lại vào giờ ngủ trưa hoặc giờ đi ngủ, ví dụ ở nhà trẻ hoặc khi ngủ lại nhà người thân.
Tìm sự trợ giúp cho nỗi sợ người lạ
Nỗi sợ người lạ quá mức có thể dẫn đến lo âu xã hội khi trẻ lớn hơn. Vì vậy, bạn nên trò chuyện với nhân viên y tế nếu nỗi sợ người lạ của trẻ thực sự dữ dội, hoặc nếu nó không giảm đi ngay cả khi không có người lớn lạ nào xung quanh.
Ngoài ra, nếu nỗi sợ người lạ của trẻ không hề khá hơn khi trẻ đã 2 tuổi, hoặc đang trở nên tệ hơn, bạn có thể cân nhắc tìm sự trợ giúp chuyên môn.
Bạn cũng nên tìm sự trợ giúp nếu trong gia đình có tiền sử lo âu, vì trẻ có thể đang biểu hiện những dấu hiệu sớm của lo âu.
Bạn là người hiểu con mình nhất. Nếu bạn lo lắng về nỗi sợ người lạ của trẻ, bạn có thể trao đổi với:
- bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ nhi khoa của trẻ
- y tá sức khỏe trẻ em và gia đình
- chuyên viên tư vấn học đường của trẻ
- một phòng khám chuyên về lo âu (có ở hầu hết các bang).