Lo lắng khi xa cách ở trẻ em là gì?
Lo lắng khi xa cách là nỗi sợ của trẻ khi phải rời xa cha mẹ hoặc người chăm sóc.
Trẻ có biểu hiện lo lắng khi xa cách có thể khóc hoặc bám chặt lấy cha mẹ, người chăm sóc khi bị tách khỏi họ.
Lo lắng khi xa cách là một phần phổ biến trong quá trình phát triển của trẻ. Nó có thể bắt đầu lúc 6-7 tháng tuổi và đạt đỉnh điểm vào khoảng 14-18 tháng. Nó thường biến mất dần trong suốt giai đoạn đầu đời.
Sợ người lạ tương tự như lo lắng khi xa cách. Đó là khi trẻ buồn bã khi ở gần những người trẻ không quen biết.
Lo lắng khi xa cách và sợ người lạ là điều hợp lý xét từ góc độ sinh tồn. Bởi ở giai đoạn này, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bắt đầu di chuyển nhiều hơn. Nếu trẻ có thể bò hoặc đi khỏi người chăm sóc mà lại không sợ xa cách hay người lạ, trẻ sẽ dễ bị lạc hơn.
Chiến lược giúp trẻ vượt qua lo lắng khi xa cách
Nếu trẻ đang gặp khó khăn với lo lắng khi xa cách, tốt nhất bạn không nên né tránh việc xa cách. Thay vào đó, có nhiều điều bạn có thể làm để nhẹ nhàng khuyến khích và giúp đỡ trẻ.
Ở những nơi mới
- Nếu bạn để trẻ ở một nơi mới, như nhà người thân, trung tâm giữ trẻ hoặc trường mẫu giáo, hãy dành thời gian ở nơi mới cùng trẻ trước khi xa cách. Trẻ sẽ ít buồn bã hơn nếu được để lại ở một nơi an toàn, quen thuộc với những người quen mà trẻ tin tưởng.
- Cho trẻ mang theo một món đồ trẻ yêu thích từ nhà, như gấu bông, gối hoặc chăn. Những món đồ này giúp trẻ cảm thấy an toàn hơn, và bạn có thể dần bỏ chúng đi khi trẻ đã quen với nơi mới.
- Cho người thân, trung tâm giữ trẻ hoặc trường mẫu giáo biết về tình trạng lo lắng khi xa cách của trẻ. Cũng cho họ biết bạn đang làm gì để giúp trẻ. Như vậy, mọi người có thể hỗ trợ trẻ một cách nhất quán.
Khi bạn rời đi
- Bắt đầu bằng những lần xa cách ngắn. Bạn có thể tăng dần thời gian xa cách khi trẻ thấy thoải mái hơn.
- Báo cho trẻ biết khi nào bạn rời đi và khi nào bạn quay lại. Điều này hữu ích ngay cả với trẻ sơ sinh. Rời đi mà không chào tạm biệt có thể khiến mọi việc tệ hơn. Trẻ có thể bối rối hoặc buồn bã khi nhận ra bạn không còn ở đó. Trẻ có thể sợ hãi và khó dỗ hơn vào lần sau bạn rời đi.
- Cho trẻ tham gia vào một hoạt động thú vị trước khi bạn rời đi.
- Chào tạm biệt trẻ thật ngắn gọn, đừng kéo dài.
- Giữ vẻ mặt thoải mái và vui vẻ khi rời đi. Nếu bạn tỏ ra lo lắng hay buồn bã, trẻ có thể nghĩ nơi đó không an toàn và cũng buồn theo.
Ở nhà
- Giúp trẻ quen với việc rời xa bạn bằng cách để trẻ ở trong phòng với người khác. Ví dụ "Mẹ chỉ ra bếp một chút thôi. Bà sẽ trông con nhé". Bắt đầu bằng những lần xa cách rất ngắn rồi tăng dần theo thời gian.
- Tránh chỉ trích hay tỏ thái độ tiêu cực về việc trẻ khó khăn khi xa cách. Ví dụ, tránh nói những câu như "Con bé này bám mẹ ghê" hoặc "Đừng có như em bé thế".
- Đọc sách hoặc cùng trẻ bịa ra những câu chuyện về nỗi sợ xa cách. Ví dụ "Ngày xửa ngày xưa, có một chú thỏ con không muốn rời xa mẹ. Chú sợ những gì có thể gặp bên ngoài hang...". Điều này có thể giúp trẻ cảm thấy mình không cô đơn trong nỗi sợ rời xa cha mẹ.
- Hãy nỗ lực có ý thức để nuôi dưỡng lòng tự trọng của trẻ bằng cách dành nhiều sự chú ý tích cực khi trẻ dũng cảm xa bạn.
Hãy tìm hiểu về phương pháp bậc thang (stepladder), một kỹ thuật hành vi nhẹ nhàng có thể dùng để giúp trẻ gặp khó khăn với lo lắng khi xa cách.
Rối loạn lo âu chia ly ở trẻ lớn hơn
Khi trẻ đến tuổi mẫu giáo và tuổi đi học, trẻ ít có khả năng bị lo lắng khi xa cách hơn. Tất nhiên, vẫn sẽ có những lúc trẻ chỉ muốn ở bên bạn.
Nếu trẻ ở tuổi mẫu giáo hoặc tuổi đi học có vẻ đặc biệt và thường xuyên buồn bã khi phải xa bạn, có thể trẻ mắc rối loạn lo âu chia ly. Khoảng 4% trẻ mẫu giáo và trẻ trong độ tuổi đi học mắc tình trạng này.
Rối loạn lo âu chia ly là khi sự lo âu của trẻ:
- ảnh hưởng đến cuộc sống của trẻ và cuộc sống gia đình bạn
- nghiêm trọng hơn so với sự lo âu của những trẻ cùng tuổi
- đã kéo dài ít nhất 4 tuần.
So với những trẻ cùng tuổi, trẻ mắc rối loạn lo âu chia ly thường có thể:
- lo lắng rằng bạn hoặc trẻ sẽ bị thương hoặc gặp tai nạn
- từ chối đi nhà trẻ, trường mẫu giáo hoặc trường học
- từ chối ngủ lại nhà người khác mà không có bạn
- than phiền cảm thấy mệt khi bị tách khỏi bạn.
Trợ giúp chuyên môn cho lo lắng khi xa cách và rối loạn lo âu chia ly
Bạn là người hiểu con mình nhất. Nếu bạn lo lắng về sự lo lắng khi xa cách của trẻ hoặc cho rằng trẻ có thể mắc rối loạn lo âu chia ly, hãy cân nhắc tìm sự trợ giúp chuyên môn. Bạn có thể bắt đầu với:
- giáo viên của trẻ ở trường mẫu giáo hoặc trường học
- chuyên viên tư vấn học đường
- bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ nhi khoa của trẻ
- trung tâm sức khỏe trẻ em hoặc trung tâm y tế cộng đồng tại địa phương
- một phòng khám chuyên về lo âu (có ở hầu hết các bang)
- dịch vụ sức khỏe tâm thần tại địa phương.
Nếu trẻ từ 5 tuổi trở lên, trẻ có thể trò chuyện với một chuyên viên tư vấn tại Kids Helpline bằng cách gọi 1800 551 800 hoặc dùng dịch vụ tư vấn webchat của Kids Helpline. Bạn có thể giúp trẻ liên hệ.
Hỗ trợ tài chính cho trẻ bị lo lắng khi xa cách
Trẻ có thể được hoàn tiền qua Medicare cho tối đa 10 buổi dịch vụ sức khỏe tâm thần từ chuyên gia tâm lý, nhân viên công tác xã hội và chuyên gia trị liệu hoạt động mỗi năm dương lịch.
Để được hoàn tiền này, trẻ cần có một kế hoạch điều trị sức khỏe tâm thần từ bác sĩ gia đình (kế hoạch này bao gồm các dịch vụ trẻ cần và mục tiêu điều trị) hoặc giấy giới thiệu từ bác sĩ tâm thần hay bác sĩ nhi khoa.