Về lòng tự trọng
Lòng tự trọng là yêu quý bản thân, cảm thấy mình có giá trị, tin vào chính mình và biết mình giỏi điều gì.
Lòng tự trọng mang lại cho trẻ sự tự tin để:
- thử những điều mới và thử lại khi mọi việc không như dự định
- làm những việc trẻ có thể không thích hoặc thường không giỏi
- đối mặt với thử thách thay vì né tránh chúng.
Khi trẻ thử những điều mới, đối mặt với thử thách và vượt qua, trẻ học hỏi và trưởng thành. Đó là lý do lòng tự trọng có thể là một phần quan trọng trong sự phát triển của trẻ.
Những mối quan hệ ấm áp và yêu thương là nền tảng cho lòng tự trọng của trẻ, vì chúng khiến trẻ cảm thấy được trân trọng và có giá trị. Mối quan hệ được xây dựng từ vô số tương tác có đáp ứng, đầy quan tâm với trẻ. Những nghi thức gia đình cũng quan trọng, vì chúng vun đắp các mối quan hệ trong gia đình và mang lại cho trẻ cảm giác thuộc về.
Trẻ sơ sinh và lòng tự trọng
Trẻ sơ sinh và trẻ rất nhỏ thực ra chưa có lòng tự trọng. Đó là vì trẻ chưa nhìn nhận mình là một cá nhân riêng biệt. Nhưng bạn vẫn có thể đặt nền móng cho lòng tự trọng lành mạnh bằng cách:
- chăm sóc bé
- đáp lại khi bé khóc
- dành cho bé thật nhiều cái ôm và nụ cười.
Những tương tác ấm áp và có đáp ứng này cho bé biết rằng bé được yêu thương và đáng được yêu thương.
Trẻ mới biết đi và lòng tự trọng
Trẻ mới biết đi bắt đầu hình thành hiểu biết về bản thân, về những gì mình có thể làm, và điều gì làm nên con người mình. Dưới đây là những cách vun đắp lòng tự trọng cho trẻ mới biết đi:
- Để trẻ tự quyết định giữa những lựa chọn an toàn, phù hợp với lứa tuổi, như chơi món đồ chơi nào hay phết mứt hay Vegemite lên bánh mì nướng. Điều này mang lại cho trẻ cảm giác kiểm soát đầy thú vị, giúp phát triển sự tự tin và cái tôi của trẻ.
- Cho trẻ cơ hội thỉnh thoảng được nói không. Trẻ mới biết đi cần khẳng định bản thân và học rằng mọi quyết định đều có hệ quả. Ví dụ, nếu trẻ nói không khi bạn hỏi có muốn uống nước không, điều đó cũng không sao. Cảm giác khát một chút sẽ không hại gì trẻ.
- Để trẻ khám phá môi trường, nhưng sẵn sàng đáp ứng khi trẻ cần bạn. Ví dụ, trẻ có thể thích thú với một con kiến nhưng lại sợ hãi khi con kiến bò lên chân. Trẻ cần bạn cho biết rằng mọi thứ vẫn ổn.
- Hướng dẫn trẻ vượt qua những tình huống xã hội khó khăn. Trẻ mới biết đi có thể thấy khó chia sẻ và lần lượt vì trẻ đang học mình là ai và cái gì là của mình. Vì vậy, bạn có thể nói "Giờ đến lượt mẹ chơi khối màu đỏ này nhé. Con chia sẻ giỏi lắm, hoan hô!"
Trẻ mẫu giáo và lòng tự trọng
Ở độ tuổi này, trẻ thường thích so sánh mình với người khác. Trẻ có thể hỏi mình có phải lớn nhất, nhanh nhất hay giỏi nhất trong việc đang làm không. Bạn có thể đóng vai trò lớn trong việc nuôi dưỡng lòng tự trọng của trẻ và giúp trẻ trân trọng bản thân vì những nỗ lực của mình.
Dưới đây là một số ý tưởng:
- Đưa ra phản hồi cân bằng cho trẻ. Đó là khen trẻ vì đã dám thử, đã làm hết sức hoặc thử điều gì mới, chứ không phải vì "giỏi nhất". Điều này khuyến khích trẻ biết trân trọng thành công của người khác nữa. Ví dụ "Giỏi lắm vì đã chạy đua và cố hết sức, mẹ tự hào về con".
- Cho trẻ thấy bạn trân trọng con, dù con thắng hay thua điều gì đó. Ví dụ, bạn có thể hỏi những câu như "Con có cố gắng hết sức không?" hoặc "Con có vui không?" trước khi hỏi "Con có thắng không?"
- Cùng chơi các trò chơi cờ hoặc bài đơn giản. Những trò chơi lần lượt như vậy giúp trẻ học cách chơi hợp tác và hòa thuận với người khác. Điều này có thể mang lại cho trẻ kỹ năng và sự tự tin trong các tình huống xã hội.
- Khuyến khích trẻ giúp bạn làm việc nhà như dọn bàn hoặc cất quần áo. Điều này cho trẻ thấy bạn tin tưởng giao trách nhiệm cho con, giúp trẻ cảm thấy hài lòng về bản thân.
Bữa cơm gia đình có thể là một cách đơn giản nhưng quan trọng để củng cố cảm giác có giá trị và thuộc về cho trẻ ở mọi lứa tuổi. Bởi vì mọi đứa trẻ đều có thể góp phần vào bữa ăn gia đình, ví dụ dọn bàn, rửa rau, trộn salad, v.v. Bữa cơm gia đình cũng cho mọi người cơ hội nói về những điều quan trọng với mình.
Trẻ tiểu học và lòng tự trọng
Ở trường, trẻ có thể so sánh mình với bạn bè và bạn cùng lớp. Ở độ tuổi này, lòng tự trọng thường liên quan đến nhiều thứ, bao gồm trẻ học tốt ra sao, trông thế nào, chơi thể thao thế nào và kết bạn dễ dàng đến đâu.
Những thử thách ở trường có vẻ làm sứt mẻ lòng tự trọng của trẻ vì lần đầu tiên trẻ có thể cảm thấy mình kém hơn người khác. Nhưng điều này sẽ giúp trẻ học được rằng trẻ không cần phải hoàn hảo ở mọi thứ mới được yêu thương, được trân trọng, cảm thấy có giá trị và tin vào bản thân.
Dưới đây là những cách bạn có thể giúp:
- Dành thêm tình yêu và những cái ôm vào cuối ngày học. Điều này giúp trẻ nhớ rằng bạn yêu con, bất kể một ngày của con thế nào.
- Tập trung vào nỗ lực trẻ bỏ ra và lòng can đảm khi dám thử những điều mới hoặc khó. Ví dụ "Mẹ biết con đã lo lắng về việc nhảy múa trong buổi biểu diễn, nhưng con thật dũng cảm khi dám thử".
- Khuyến khích trẻ thử lại khi mọi việc không như ý ngay lần đầu. Bạn có thể nói "Cố lên, thử lại lần nữa nào, mẹ tin con làm được nếu con kiên trì". Điều này cũng xây dựng khả năng phục hồi cho trẻ.
- Hướng dẫn trẻ vượt qua những tình huống xã hội khó khăn. Ví dụ "Thử nở một nụ cười thật tươi khi con muốn tham gia cùng các bạn. Mọi người sẽ muốn chơi với con nếu con trông thân thiện". Bạn có thể thử đóng vai những tình huống này với trẻ trước. Điều này giúp trẻ tự tin hơn trong việc kết bạn.
- Cho trẻ cơ hội thử nhiều điều khác nhau. Nghe hoặc chơi nhạc, vẽ, tô màu, làm đồ thủ công và đọc sách để giải trí đều là những cách giúp trẻ trân trọng năng lực của mình và xây dựng lòng tự trọng.
Được kết nối với những người khác quan tâm đến mình là điều quan trọng cho lòng tự trọng của trẻ. Nó giúp củng cố cảm giác về bản thân của trẻ. Bạn có thể khuyến khích trẻ gặp gỡ ông bà, cô dì chú bác và anh chị em họ, nếu điều đó phù hợp với gia đình bạn. Hoặc bạn có thể tham gia một cộng đồng tôn giáo, câu lạc bộ thể thao hay hoạt động phục vụ cộng đồng tại địa phương.