Cai sữa là gì?
Cai sữa nghĩa là ngừng cho con bú.
Cai sữa bắt đầu khi bé có thức ăn khác ngoài sữa mẹ. Nó kết thúc khi bé không còn bú sữa mẹ nữa.
Việc cho con bú mẹ hoàn toàn được khuyến nghị cho đến khi bé bắt đầu ăn thức ăn đặc vào khoảng 6 tháng tuổi. Cũng tốt nhất cho bé nếu bạn tiếp tục cho con bú đến ít nhất 12 tháng. Và bạn có thể tiếp tục cho con bú sau 12 tháng, miễn là bạn và bé còn muốn.
Quá trình cai sữa: làm sao cho dễ dàng hơn
Khi ngừng cho con bú, bạn nên làm từ từ. Như vậy bé có thể quen với sự thay đổi trong nếp sinh hoạt và chế độ ăn, còn cơ thể bạn có thể quen với việc không tạo sữa nữa.
Nếu quyết định cai sữa là của bạn chứ không phải của bé, bạn có thể cần dành thêm sự vỗ về khi cả bạn và bé chuyển sang bú bình hoặc uống từ cốc. Thật nhiều cái ôm và thời gian bên bạn có thể giúp bé cảm thấy an toàn và được yêu thương mà không cần phụ thuộc vào bầu vú.
Cai sữa cho bé
Bạn có thể cai sữa cho bé chuyển sang dùng cốc hoặc bình. Quyết định này phụ thuộc vào độ tuổi của bé. Với bé nhỏ đang cai sữa, bú bình có thể đáp ứng nhu cầu mút của bé. Vào khoảng 6 tháng tuổi, bé có thể học cách uống trực tiếp từ cốc.
Độ tuổi của bé cũng quyết định việc thay thế các cữ bú mẹ bằng sữa công thức hay sữa bò. Bé dưới 12 tháng tuổi không nên dùng sữa bò, trừ khi đó là một phần của thức ăn đặc. Bé cần được cai sữa chuyển sang sữa công thức. Sau 12 tháng, trẻ có thể uống sữa bò như một thức uống. Trẻ không cần sữa công thức cho trẻ sơ sinh hay sữa công thức cho trẻ tập đi.
Khi bắt đầu quá trình cai sữa, bước đầu tiên là thay cữ bú mẹ mà bé có vẻ ít thiết tha nhất bằng sữa mẹ vắt ra, sữa công thức hoặc sữa bò. Bỏ từng cữ bú một, và đợi vài ngày hoặc một tuần trước khi bỏ cữ tiếp theo.
Cai sữa cho người mẹ đang cho con bú
Nếu bạn bị viêm vú hoặc tắc tia sữa trước khi bắt đầu cai sữa, hãy đợi cho đến khi tình trạng này đỡ hơn.
Khi bạn đã sẵn sàng cai sữa, việc cai từ từ tốt cho cả bạn và bé. Nếu bạn ngừng cho con bú đột ngột, ngực có thể căng đầy sữa (cương sữa) và rất khó chịu. Để tránh cương sữa, bạn có thể cần vắt sữa đôi lúc. Chỉ vắt vừa đủ để dễ chịu. Nếu vắt quá nhiều, lượng sữa sẽ không giảm và việc cai sữa có thể kéo dài hơn.
Bạn có thể cần giảm từ một cữ một ngày xuống còn một cữ mỗi vài ngày để tránh cương sữa, trước khi ngừng cho con bú hoàn toàn.
Sau khi bé đã ngừng bú mẹ, ngực bạn có thể bị nổi cục trong 5-10 ngày. Một cục đau có thể là dấu hiệu của viêm vú khu trú hoặc khởi đầu của tắc tia sữa. Nếu điều này xảy ra, hãy thử nhẹ nhàng vuốt ngực về phía nách hoặc vắt ra một ít sữa. Điều này có thể làm giảm tình trạng nổi cục.
Nếu một cục hoặc tình trạng viêm vú gây đau và không hết sau 24 giờ, hoặc bạn bắt đầu thấy các triệu chứng giống cúm, hãy đi khám bác sĩ gia đình càng sớm càng tốt.
Việc bé thức dậy vào ban đêm trong năm đầu đời là chuyện thường gặp. Bé thức để bú, và cũng thức để được vỗ về. Vì vậy, nếu bạn thấy thoải mái với việc cho bé bú vào ban đêm, không cần vội bỏ các cữ bú đêm. Bạn có thể chọn cách phù hợp nhất với bạn và bé.
Cai sữa, mang thai và tránh thai
Cho con bú giúp bạn được bảo vệ phần nào khỏi việc mang thai nếu bạn quan hệ tình dục khác giới và các điều sau đều đúng:
- Bạn đang cho con bú mẹ hoàn toàn.
- Kinh nguyệt của bạn chưa trở lại.
- Bé dưới 6 tháng tuổi và không ngủ những giấc dài giữa các cữ bú, đặc biệt vào ban đêm.
Nếu bất kỳ điều nào trong 3 điều này không đúng với bạn, việc cho con bú có thể ít bảo vệ bạn khỏi mang thai hơn. Bạn nên cân nhắc các biện pháp tránh thai khác.
Nếu bạn đang cân nhắc thuốc tránh thai đường uống, dù là viên kết hợp hay viên chỉ chứa progestin (minipill), có một vài điều cần lưu ý:
- Hầu hết các bà mẹ đang cho con bú có thể bắt đầu dùng viên kết hợp (oestrogen và progesterone) một cách an toàn khi bé được ít nhất 6 tuần tuổi. Một số phụ nữ thấy viên kết hợp làm giảm lượng sữa mẹ.
- Bạn cần thận trọng hơn với viên minipill nếu đó là biện pháp tránh thai duy nhất của bạn bên cạnh việc cho con bú. Ví dụ, bạn phải uống trong vòng 3 giờ kể từ cùng một thời điểm mỗi ngày.
Thuốc tránh thai là thuốc kê đơn, nên bạn sẽ cần đi khám bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ sản khoa để được kê. Bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn cách dùng đúng để được bảo vệ khỏi việc mang thai.
Những điều cần lưu ý về việc ngừng cho con bú
Để cai sữa cho bé lớn hơn hoặc trẻ mới biết đi, tốt nhất nên làm từ từ nếu có thể, thay đổi nếp sinh hoạt của trẻ một cách dần dần. Bé hoặc trẻ mới biết đi có thể tự quyết định cữ bú cuối cùng diễn ra khi nào, ngay cả khi bạn là người khởi đầu quá trình cai sữa.
Việc cảm thấy hơi buồn sau cữ bú cuối cùng là điều khá phổ biến, ngay cả khi bạn vốn đang mong chờ cai sữa.
Nội tiết tố của bạn có thể cần một thời gian để trở lại bình thường. Một số phụ nữ bắt đầu rụng trứng ngay khi giảm các cữ bú đêm hoặc bắt đầu cai sữa. Với những người khác, việc rụng trứng và kinh nguyệt có thể mất vài tháng mới trở lại.