Vì sao giao tiếp với em bé và trẻ nhỏ lại quan trọng
Ngay từ khi chào đời, giao tiếp ấm áp, nhẹ nhàng và nhạy bén giúp em bé và trẻ nhỏ cảm thấy an toàn, vững chãi trong thế giới của mình. Nó cũng xây dựng và củng cố mối quan hệ giữa trẻ với cha mẹ hoặc người chăm sóc.
Để lớn lên và phát triển kỹ năng, trẻ cần sự an toàn, vững chãi và những mối quan hệ bền chặt, vì vậy giao tiếp tốt với trẻ là điều thiết yếu cho sự phát triển.
Giao tiếp tốt với em bé và trẻ nhỏ là gì?
Giao tiếp tốt là:
- dành cho con sự chú ý trọn vẹn khi hai người trò chuyện với nhau
- khuyến khích con chia sẻ với bạn về những gì bé đang cảm nhận và suy nghĩ
- lắng nghe và đáp lại một cách tinh tế với mọi điều con kể – không chỉ những chuyện vui hay tin tốt, mà cả những cảm xúc như giận dữ, xấu hổ, buồn bã và sợ hãi
- chú ý đến ngôn ngữ cơ thể và giọng điệu bên cạnh lời nói để thực sự hiểu điều con đang cố diễn đạt
- dùng ngôn ngữ cơ thể của chính bạn để cho thấy bạn quan tâm đến điều con muốn chia sẻ
- cân nhắc những gì con có thể hiểu và khả năng tập trung của bé được bao lâu.
Bạn có thể phát triển và khuyến khích giao tiếp tốt ngay từ khi con chào đời bằng cách 'trò chuyện' với bé sơ sinh. Hãy nói điều gì đó rồi ngừng lại, như thể bạn đang chờ con đáp lời. Và khi con lớn hơn, bắt đầu bập bẹ, bạn có thể bập bẹ lại và xem bé có phản ứng không.
Cách phát triển giao tiếp tốt với con nhỏ
Khi bạn nỗ lực giao tiếp tốt với con, điều đó giúp con phát triển kỹ năng giao tiếp với bạn và với người khác. Nó cũng xây dựng mối quan hệ của bạn, vì gửi đến con thông điệp rằng bạn trân trọng suy nghĩ và cảm xúc của bé.
Mẹo để giao tiếp tốt với con
- Dành thời gian để nói và lắng nghe lẫn nhau. Bữa ăn gia đình có thể là thời điểm tuyệt vời để làm điều này.
- Tắt điện thoại, máy tính và tivi khi bạn và con đang giao tiếp. Điều này cho thấy bạn hoàn toàn tập trung vào sự tương tác hay cuộc trò chuyện với con.
- Trò chuyện về những điều thường ngày trong lúc cả nhà sinh hoạt. Nếu bạn và con quen giao tiếp nhiều, sẽ dễ dàng hơn khi nói về những vấn đề lớn hay khó khăn lúc chúng nảy sinh.
- Hãy cởi mở khi nói về đủ loại cảm xúc, bao gồm giận dữ, vui sướng, bực bội, sợ hãi và lo lắng. Điều này giúp con phát triển 'vốn từ về cảm xúc'. Nếu bạn hoặc con đang tức giận, hãy chờ bình tĩnh lại rồi mới nói chuyện.
- Lắng nghe điều mà ngôn ngữ cơ thể của con đang nói, và cố gắng đáp lại cả những thông điệp không lời. Ví dụ: 'Chiều nay con im lặng quá. Hôm nay ở trường thế nào con?'
- Lôi cuốn con vào các cuộc trò chuyện. Điều này có thể đơn giản như hỏi: 'Con nghĩ sao về chuyện đó, Gabriel?'
Hãy sẵn sàng dừng việc đang làm để lắng nghe con. Thường thì bạn không thể đoán trước khi nào con sẽ bắt đầu nói về điều quan trọng với bé. Có thể là lúc con đi học về, trong xe, vào bữa tối hay khi bé đang chuẩn bị đi ngủ.
Cách lắng nghe chủ động với con
Lắng nghe chủ động là chìa khóa của giao tiếp tốt và rất có lợi cho mối quan hệ của bạn với con. Bởi vì lắng nghe chủ động cho con thấy bạn quan tâm và để ý đến bé. Nó cũng giúp bạn biết và hiểu nhiều hơn về những gì đang diễn ra trong cuộc sống của con.
Mẹo lắng nghe chủ động với con
- Dùng ngôn ngữ cơ thể để cho thấy bạn đang lắng nghe. Ví dụ, ngồi xuống cho ngang tầm với con. Hướng mặt về phía con và giao tiếp bằng mắt. Thể hiện sự lắng nghe bằng cách quay sang nhìn con và lại gần bé.
- Quan sát nét mặt và ngôn ngữ cơ thể của con. Lắng nghe không chỉ là nghe lời nói, mà còn là cố gắng hiểu điều ẩn sau những lời đó.
- Tiếp nối những gì con đang kể và thể hiện sự quan tâm bằng cách nói những câu như 'Kể cho mẹ nghe thêm về...', 'Thật vậy à!' và 'Rồi sao nữa...'.
- Gợi cho con nói ra cảm xúc bằng cách mô tả điều bạn nghĩ bé đang cảm thấy. Ví dụ: 'Nghe có vẻ con thấy bị bỏ rơi khi bạn Felix muốn chơi với các bạn khác lúc ăn trưa nhỉ'. Hãy sẵn sàng cho việc đoán sai và nhờ con giúp bạn hiểu đúng.
- Thỉnh thoảng hãy nhắc lại hoặc diễn đạt lại điều con vừa nói. Điều này cho con biết bạn đang lắng nghe và giúp bạn kiểm tra xem mình có hiểu đúng điều con nói không.
- Tránh ngắt lời hay nói nốt câu giúp con, ngay cả khi bé nói điều gì lạ lùng hay đang khó tìm từ.
- Đừng vội vàng giải quyết vấn đề. Có thể con chỉ muốn bạn lắng nghe và cho thấy bạn trân trọng cảm xúc cũng như quan điểm của bé.
Khi bạn làm gương cho con về cách lắng nghe tốt, bạn cũng giúp con phát triển kỹ năng lắng nghe của mình.
Cách khuyến khích con lắng nghe
Trẻ thường cần được giúp đỡ để học cách lắng nghe, cũng như những lời nhắc nhở nhẹ nhàng về việc để người khác nói.
Cách xây dựng kỹ năng lắng nghe cho con
- Hãy làm gương tốt. Con học cách giao tiếp bằng việc quan sát bạn thật kỹ. Khi bạn trò chuyện với con (và với người khác) một cách tôn trọng, điều này gửi đi thông điệp mạnh mẽ về giao tiếp tích cực.
- Để con nói hết rồi mới đáp lời. Điều này nêu gương tốt về cách lắng nghe cho con.
- Hãy chắc chắn rằng con đang chú ý trước khi bạn nói. Nếu muốn bắt đầu một cuộc trò chuyện, bạn có thể gọi tên con trước.
- Dùng ngôn ngữ và ý tưởng mà con có thể hiểu. Con sẽ khó tiếp tục chú ý nếu không hiểu điều bạn đang nói.
- Hãy đưa ra các chỉ dẫn và yêu cầu đơn giản, rõ ràng, phù hợp với độ tuổi và khả năng của con.
- Nếu cần góp ý mang tính xây dựng, hãy đồng thời nói điều gì đó tích cực. Con dễ lắng nghe lời khen hơn là lời chê trách hay đổ lỗi. Ví dụ: 'Con thường rất giỏi nhớ bỏ hộp cơm vào máy rửa bát. Mai con nhớ nhé?'