Bé làm được gì ở giai đoạn 11-12 tháng?
Bé sắp tròn 12 tháng tuổi rồi! Thật kỳ diệu khi thấy bé đã phát triển nhiều đến thế trong năm vừa qua.
Giao tiếp
Giờ đây bé giao tiếp theo nhiều cách – chỉ trỏ, ậm ừ, gật đầu, vẫy tay và thường cũng cố gắng nói chuyện với bạn. Tiếng bập bẹ của bé nghe giống một cuộc trò chuyện hơn, và bé có thể nói 1-2 từ đơn mà mình hiểu, như 'ba ba' và 'ma ma'.
Bé cũng có thể cho bạn biết mình muốn gì, cần gì hay thích thú điều gì bằng cách chỉ vào một vật rồi nhìn bạn, hoặc nhìn theo thứ bạn chỉ.
Hiểu biết
Bé có thể bắt đầu liên kết từ ngữ với ý nghĩa của chúng. Ví dụ, khi bạn nói 'quả bóng' hay 'gấu bông', bé có thể nhìn quanh tìm những thứ này.
Bé có thể làm theo các chỉ dẫn đơn giản như 'Đưa mẹ khối xếp hình' hay 'Đặt tàu hỏa xuống'. Bạn cũng có thể nhận thấy bé hợp tác hơn khi mặc quần áo. Tín hiệu trực quan sẽ giúp bé hiểu. Ví dụ, khi bạn chìa tay ra và nói 'Cho bố nhé?', bé sẽ đưa cho bạn món đồ chơi bé đang cầm.
Cảm xúc
Trong vài tháng qua, bé đã học cách thể hiện những cảm xúc như sự dè dặt và sợ hãi.
Chơi
Chơi rất quan trọng, vì đó là cách bé học hỏi. Bé có thể nhìn ngắm, lắc, đập, ném, thả rơi và chọc vào các đồ vật khác nhau. Bé cũng thích chơi với bạn và có thể bắt đầu khoe với bạn những thứ mình đang chơi – ví dụ, một món đồ chơi hay con búp bê.
Bé có thể bắt chước người khác và bắt đầu chơi giả vờ, như giả vờ uống nước từ cái cốc.
Vận động
Bé ngày càng khéo léo hơn khi dùng bàn tay và các ngón tay, và có lẽ sẽ tự bốc ăn bằng tay trong hầu hết các bữa.
Bé có thể bám vào đồ đạc để tự kéo mình đứng lên, hoặc thậm chí đứng vững một mình. Vào khoảng thời gian này, bé có thể chập chững những bước đi đầu tiên hoặc thậm chí đã tự đi được. Tuy nhiên, đi lại khá mệt với bé, nên đôi khi bé sẽ bò thay vì đi.
Điều thú vị
Bé có thể bắt đầu thể hiện sự độc lập đang lớn dần bằng cách lắc đầu để nói 'không'.
Não bộ của trẻ hình thành các kết nối nhanh hơn trong 5 năm đầu đời so với bất kỳ giai đoạn nào khác. Môi trường giàu kích thích và yêu thương với nhiều hoạt động đa dạng giúp xây dựng những kết nối này và đặt nền móng cho việc học hỏi, sức khỏe và hành vi suốt cuộc đời.
Trò chuyện cùng bé
Bé thích thú với việc trò chuyện, vậy nên càng nói chuyện nhiều càng tốt!
Bạn có thể giúp bé hiểu nghĩa của từ ngữ bằng cách trò chuyện trong lúc làm các hoạt động thường ngày như tắm cho bé hay thay tã. Và bạn có thể giúp bé học từ mới bằng cách gọi tên những đồ vật bé thích thú.
Ngoài ra, lắng nghe và đáp lại 'ba ba', 'ma ma' và các từ khác khuyến khích việc trò chuyện và xây dựng kỹ năng giao tiếp cho bé.
Cùng nhau chơi
Hãy cho bé những món đồ chơi khuyến khích trí tưởng tượng và sáng tạo, như các khối xếp hình và hộp các-tông. Màu vẽ cũng rất vui – nhưng hãy chuẩn bị tinh thần cho một chút bừa bộn!
Chơi ngoài trời cùng bạn mang lại cho bé nhiều trải nghiệm khác nhau – có biết bao thứ để nhìn, ngửi, nghe và chạm vào. Khi ở ngoài trời, hãy nhớ giữ an toàn dưới nắng.
Cùng nhau đọc sách
Bạn có thể phát triển trí tưởng tượng của bé bằng cách đọc sách, nói về các hình ảnh trong sách và kể chuyện. Hát các bài hát và đọc đồng dao cũng là những hoạt động làm quen với chữ nghĩa từ sớm rất tốt. Tất cả những hoạt động này giúp bé hiểu ngôn ngữ và học đọc khi lớn hơn.
Vận động nào
Vận động và khám phá giúp xây dựng sức mạnh cơ bắp cho bé. Điều này quan trọng cho những động tác phức tạp hơn như bám đứng dậy và tập đi.
Nếu bé đã biết di chuyển, hãy luôn để mắt đến bé và đừng bao giờ để bé một mình không có người trông trên ghế sofa, giường hay bàn thay tã. Nên cân nhắc làm cho ngôi nhà an toàn để bé di chuyển.
Mời bé thử món ăn mới
Bé có thể ăn các món lành mạnh của gia đình. Bé sẽ muốn tự ăn, và thức ăn cầm tay rất tốt cho việc phát triển kỹ năng vận động tinh. Hãy đảm bảo bé ngồi yên trong lúc ăn – điều này giúp phòng tránh hóc nghẹn.
Đôi khi bé sẽ không muốn làm một số việc này – ví dụ, bé có thể quá mệt hoặc quá đói. Bé có thể dùng một vài tín hiệu, như quấy khóc, để cho bạn biết khi nào bé đã đủ và bé cần gì.
Cách chăm sóc bé tròn 1 tuổi và chăm sóc bản thân
Làm cha mẹ là một quá trình học hỏi không ngừng. Bạn hoàn toàn có thể tự tin về những gì mình biết. Và cũng không sao nếu bạn thừa nhận có điều mình chưa biết, đặt câu hỏi hay nhờ giúp đỡ.
Chăm sóc bản thân cũng rất quan trọng. Giữ cho mình khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và cảm xúc là tốt cho bạn và cho cả bé. Khi bạn khỏe mạnh, bạn có thể dành cho bé sự quan tâm yêu thương mà bé cần để lớn lên và phát triển.
Một phần của việc chăm sóc bản thân là biết nhờ giúp đỡ, đặc biệt khi bạn cảm thấy căng thẳng, lo âu hay tức giận. Có rất nhiều người có thể hỗ trợ bạn và bé, bao gồm bạn đời, bạn bè, người thân, y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình cùng bác sĩ gia đình. Nên lập một danh sách những người này kèm thông tin liên lạc. Hãy dán danh sách lên tủ lạnh để dễ tìm khi cần.
Đừng bao giờ rung lắc em bé. Nếu bạn cảm thấy không thể chịu đựng nổi hoặc có thể làm tổn thương bé, hãy nhẹ nhàng đặt bé xuống một nơi an toàn. Hít thở sâu để bình tĩnh lại. Hãy tìm sự hỗ trợ bằng cách nói chuyện với người thân hoặc bạn bè, hoặc gọi đến đường dây nóng hỗ trợ làm cha mẹ hay đường dây Lifeline.
Khi nào cần lo lắng về sự phát triển của bé lúc 12 tháng
Bạn hiểu bé hơn ai hết. Vì vậy, hãy gặp y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ gia đình nếu bạn có bất kỳ lo ngại nào hoặc nhận thấy bé tròn 1 tuổi có bất kỳ vấn đề nào sau đây.
Nhìn và nghe
Bé:
- không giao tiếp bằng mắt với bạn
- không dõi theo các vật chuyển động bằng mắt
- có một mắt bị lác vào trong hoặc ra ngoài trong phần lớn thời gian
- không quan tâm đến âm thanh
- không phản ứng khi được gọi tên.
Giao tiếp
Bé:
- không bập bẹ
- không cố gắng cho bạn biết mình muốn gì bằng ngôn ngữ cơ thể, âm thanh hay từ ngữ
- không dùng các cử chỉ như vẫy tay hay chỉ trỏ.
Hành vi và chơi
Bé:
- không thể hiện cảm xúc như vui hay buồn
- không tìm những thứ mà bé thấy bạn giấu đi.
Vận động
Bé:
- không bò
- không chịu lực trên hai chân
- dùng một tay nhiều hơn hẳn tay kia.
Hãy gặp chuyên gia y tế nhi khoa nếu bạn nhận thấy bé mất đi những kỹ năng bé từng có.
Cũng hãy gặp y tá hoặc bác sĩ gia đình nếu bạn có dấu hiệu lo âu sau sinh, trầm cảm sau sinh ở người mẹ sinh con hoặc trầm cảm sau sinh ở người làm cha mẹ không sinh con. Với sự giúp đỡ và hỗ trợ, bạn có thể kiểm soát các triệu chứng, cảm thấy khá hơn sớm hơn, và mang lại cho bé những gì bé cần để phát triển tốt.
Sự phát triển diễn ra theo trình tự tương tự ở hầu hết trẻ, nhưng các kỹ năng có thể xuất hiện ở những độ tuổi hay thời điểm khác nhau. Nếu bạn băn khoăn liệu sự phát triển của bé có đúng tiến độ không, hoặc cảm thấy có điều gì đó không ổn, tốt nhất nên tìm sự trợ giúp sớm. Hãy gặp y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ gia đình.