Gắn kết
Đến khoảng 5 tháng, bé bắt đầu hình thành sự gắn bó mạnh mẽ hơn với bạn. Bé nhận ra giọng bạn, nhớ gương mặt bạn và hiểu rằng bạn sẽ đáp lại khi bé cần. Bé cũng nhận ra những người chăm sóc khác và hiểu họ là ai.
Giao tiếp và cảm xúc
Bé bộc lộ nhiều cảm xúc hơn – phun mưa 'phì phì', kêu the thé, phát ra những âm thanh như 'a-gu', và thậm chí cố bắt chước giọng lên bổng xuống trầm mà bạn dùng khi nói. Bé có thể mỉm cười và tự nói chuyện (cùng với bạn!) trong gương.
Bé cũng bắt đầu thể hiện những cảm xúc như giận dữ, bực bội và khó chịu. Ví dụ, bé có thể càu nhàu thay vì khóc.
Nghe
Bé sẽ quay về phía bạn khi bạn nói, và thậm chí có thể phản ứng với tên gọi của mình hay một âm thanh khác, như tiếng chuông reo.
Chuẩn bị ăn dặm
Khi bé chuẩn bị bắt đầu ăn dặm vào khoảng 6 tháng, bé có thể chảy dãi nhiều hơn, cho ngón tay vào miệng và tỏ ra thích thú với những gì bạn đang ăn.
Vận động, chơi và học hỏi
Bé thích với và nắm lấy đồ vật – vòng treo lủng lẳng, lục lạc, đồ chơi, khối xếp nhỏ và nhiều thứ khác. Bé có thể cầm đồ vật bằng lòng bàn tay và ngón trỏ, và thường cho chúng vào miệng. Nếu làm rơi vật gì – ví dụ, một cái lục lạc – bé có thể quay đầu tìm (nhưng có lẽ chưa nhìn xuống dưới để tìm đâu).
Bé có thể giơ chân lên không trung và cho ngón chân vào miệng.
Bé có thể ngồi được khi được đỡ quanh hông và phía sau mông cùng lưng dưới.
Khi nào bé biết lật?
Có thể là khoảng bây giờ! Ở giai đoạn 4-5 tháng, bé thường bắt đầu lật từ ngửa sang sấp cũng như từ sấp sang ngửa.
Não bộ của trẻ hình thành các kết nối nhanh hơn trong 5 năm đầu đời so với bất kỳ giai đoạn nào khác. Môi trường giàu kích thích và yêu thương với nhiều hoạt động đa dạng giúp xây dựng những kết nối này và đặt nền móng cho việc học hỏi, sức khỏe và hành vi suốt cuộc đời.
Trò chuyện cùng bé
Nói chuyện và lắng nghe bé giúp bé học về ngôn ngữ và giao tiếp. Khi nói và lắng nghe, hãy nhìn vào mắt bé và làm các nét mặt biểu cảm để giúp bé học được mối liên hệ giữa từ ngữ và cảm xúc.
Giao tiếp bằng mắt
Khi bạn khiến bé dõi theo ánh mắt mình, điều đó khuyến khích bé quay đầu. Giống như việc nằm sấp, điều này giúp xây dựng sức mạnh cổ và khả năng kiểm soát đầu của bé.
Chơi với bé
Khi bạn và bé chơi cùng nhau, bé cảm thấy được yêu thương và an toàn. Điều này cũng giúp hai mẹ con hiểu nhau hơn. Hãy thử những ý tưởng sau:
- Hát các bài hát, đọc sách, chơi với đồ chơi và cùng tạo những âm thanh ngộ nghĩnh – bé sẽ rất thích!
- Đặt bé nằm chơi trên sàn và cho bé tập nằm sấp – điều này giúp xây dựng cơ bắp và khả năng phối hợp của bé.
- Cho bé những đồ vật khác nhau để sờ, ngửi, nếm hoặc chạm bằng miệng – ví dụ, một quả cam, sách vải hay thú nhồi bông mềm. Tránh các vật sắc nhọn hoặc nóng, những thứ có thể che mặt bé, và các vật gây hóc nghẹn.
Tìm một nếp sinh hoạt
Khi bạn và bé cảm thấy phù hợp, việc làm mọi thứ theo một trình tự tương tự mỗi ngày có thể rất hữu ích. Một nếp quen thuộc giúp bé cảm thấy an toàn và vững chãi.
Sẵn sàng vận động
- Cho bé nhiều thời gian chơi trên sàn, và hạn chế thời gian trong các thiết bị giới hạn vận động như ghế rung, ghế ngồi cho bé và xe đẩy.
- Nếu bé đã bắt đầu biết lật, hãy luôn để mắt đến bé và đừng bao giờ để bé một mình. Bé có thể lật vào chỗ nguy hiểm hoặc với lấy thứ gì đó nguy hiểm.
- Hãy làm cho ngôi nhà an toàn để bé di chuyển.
Đôi khi bé sẽ không muốn làm một số việc này – ví dụ, bé có thể quá mệt hoặc quá đói. Bé sẽ dùng các tín hiệu của mình để cho bạn biết khi nào bé đã đủ và bé cần gì.
Vì sao bé khóc và bạn có thể đáp lại như thế nào?
Đôi khi bạn sẽ biết vì sao bé khóc. Khi bạn đáp lại tiếng khóc của bé – ví dụ, thay tã ướt hoặc cho bé bú – bé sẽ cảm thấy dễ chịu và an toàn.
Đôi khi bạn có thể không biết vì sao bé khóc, nhưng việc dỗ dành bé vẫn rất quan trọng. Bạn không thể làm hư bé bằng cách bế bé lên, ôm ấp hay nói với bé bằng giọng dịu dàng.
Đừng bao giờ rung lắc em bé. Nếu bạn cảm thấy không thể chịu đựng nổi hoặc có thể làm tổn thương bé, hãy nhẹ nhàng đặt bé xuống một nơi an toàn. Hít thở sâu để bình tĩnh lại. Hãy tìm sự hỗ trợ bằng cách nói chuyện với người thân hoặc bạn bè, hoặc gọi đến đường dây nóng hỗ trợ làm cha mẹ hay đường dây Lifeline.
Cách chăm sóc bé 5 tháng và chăm sóc bản thân
Mỗi ngày, bạn và bé sẽ hiểu nhau thêm một chút. Khi bé lớn lên và phát triển, bạn sẽ hiểu hơn về những gì bé cần và cách đáp ứng các nhu cầu đó.
Làm cha mẹ là một quá trình học hỏi không ngừng. Bạn hoàn toàn có thể tự tin về những gì mình biết. Và cũng không sao nếu bạn thừa nhận có điều mình chưa biết, đặt câu hỏi hay nhờ giúp đỡ.
Chăm sóc bản thân cũng rất quan trọng. Giữ cho mình khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và cảm xúc là tốt cho bạn và cho cả bé. Khi bạn khỏe mạnh, bạn có thể dành cho bé sự quan tâm yêu thương mà bé cần để lớn lên và phát triển. Bạn cũng sẽ chịu đựng tốt hơn khi bé khóc nhiều.
Một phần của việc chăm sóc bản thân là biết nhờ giúp đỡ, đặc biệt khi bạn cảm thấy căng thẳng, lo âu hay tức giận. Có rất nhiều người có thể hỗ trợ bạn và bé, bao gồm bạn đời, bạn bè, người thân, y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình cùng bác sĩ gia đình. Nên lập một danh sách những người này kèm thông tin liên lạc. Hãy dán danh sách lên tủ lạnh để dễ tìm khi cần.
Khi nào cần lo lắng về sự phát triển của bé lúc 5 tháng
Bạn hiểu bé hơn ai hết. Vì vậy, hãy gặp y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ gia đình nếu bạn có bất kỳ lo ngại nào hoặc nhận thấy bé 5 tháng tuổi có bất kỳ vấn đề nào sau đây.
Nhìn, nghe và giao tiếp
Bé:
- khóc rất nhiều và điều này khiến bạn lo lắng
- không giao tiếp bằng mắt với bạn
- có một mắt bị lác vào trong hoặc ra ngoài trong phần lớn thời gian hoặc không dõi theo các vật chuyển động bằng mắt
- không phát ra âm thanh hoặc không phản ứng với tiếng động.
Hành vi và học hỏi
Bé không:
- mỉm cười
- cho đồ vật vào miệng.
Vận động
Bé không:
- ngẩng đầu lên hoặc kiểm soát đầu kém
- với lấy đồ vật
- lật từ sấp sang ngửa.
Nếu bạn nhận thấy bé mất đi những kỹ năng bé từng có, hãy gặp chuyên gia y tế nhi khoa.
Cũng hãy gặp y tá hoặc bác sĩ gia đình nếu bạn có dấu hiệu lo âu sau sinh, trầm cảm sau sinh ở người mẹ sinh con hoặc trầm cảm sau sinh ở người làm cha mẹ không sinh con. Với sự giúp đỡ và hỗ trợ, bạn có thể kiểm soát các triệu chứng, cảm thấy khá hơn sớm hơn, và mang lại cho bé những gì bé cần để phát triển tốt.
Sự phát triển diễn ra theo trình tự tương tự ở hầu hết trẻ, nhưng các kỹ năng có thể xuất hiện ở những độ tuổi hay thời điểm khác nhau. Nếu bạn băn khoăn liệu sự phát triển của bé có đúng tiến độ không, hoặc cảm thấy có điều gì đó không ổn, tốt nhất nên tìm sự trợ giúp sớm. Hãy gặp y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ gia đình.