Giao tiếp
Bập bẹ, bập bẹ, bập bẹ – bạn sẽ nghe rất nhiều điều này từ bé khi bé sắp sửa nói những từ có nghĩa đầu tiên.
Bé sẽ tạo tiếng động để thu hút sự chú ý của bạn và dùng ngôn ngữ cơ thể để giao tiếp với bạn. Nhưng bé cũng có thể nói 'ba ba' hay 'ma ma' và hiểu nghĩa của những từ này. Nếu bé biết nói sớm, bé có thể đang dùng thêm 1-2 từ khác.
Hiểu biết
Bé hiểu những từ đơn giản như 'không' và những cử chỉ đơn giản như vẫy tay tạm biệt. Bé quay lại khi nghe tên mình hoặc một âm thanh khác, như tiếng chuông cửa. Và bé có thể tìm những đồ vật hoặc người quen thuộc khi bạn gọi tên chúng.
Bé cũng có thể đáp lại những chỉ dẫn rất đơn giản như 'Vẫy tay tạm biệt nào'. Nếu bạn làm mẫu cho bé thấy phải làm gì, điều đó sẽ giúp bé hiểu. Ví dụ, bé có thể đi tới nếu bạn nói 'Lại đây' kèm cử chỉ vẫy bé tới.
Cảm xúc
Trong vài tháng qua, bé đã học cách thể hiện những cảm xúc như sự dè dặt và sợ hãi. Bạn có thể thấy những cảm xúc này nếu bé lo lắng về người lạ hoặc lo lắng khi bị xa cách bạn.
Chơi
Bé thích chơi ú òa và đập các thứ vào nhau, ngắm hình ảnh trong sách, và tìm những món đồ chơi bị giấu đi.
Vận động
Vào khoảng độ tuổi này, bé có thể bò và đứng lên khi có trợ giúp – ví dụ, bằng cách nắm tay bạn hoặc bám vào đồ đạc. Bé có thể đi khi vịn vào tay bạn hoặc một số đồ đạc, hoặc thậm chí đã tự đi được.
Kỹ năng vận động tinh cũng đang phát triển. Bé có thể:
- chọc vào các thứ bằng ngón trỏ
- nhặt đồ vật bằng ngón cái và ngón trỏ phối hợp với nhau
- cầm bình hoặc uống từ cái cốc do bạn cầm cho
- cố cầm thìa khi tự ăn một mình.
Não bộ của trẻ hình thành các kết nối nhanh hơn trong 5 năm đầu đời so với bất kỳ giai đoạn nào khác. Môi trường giàu kích thích và yêu thương với nhiều hoạt động đa dạng giúp xây dựng những kết nối này và đặt nền móng cho việc học hỏi, sức khỏe và hành vi suốt cuộc đời.
Trò chuyện cùng bé
Bé thích thú với việc trò chuyện, vậy nên càng nói chuyện nhiều càng tốt!
Bạn có thể giúp bé hiểu nghĩa của từ ngữ bằng cách trò chuyện trong lúc làm các hoạt động thường ngày như tắm cho bé hay thay tã.
Ngoài ra, lắng nghe và đáp lại tiếng bập bẹ của bé giúp xây dựng kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp và đọc viết. Bạn có thể đáp lại bằng cách nói hoặc tạo âm thanh theo cách ấm áp, yêu thương của riêng mình. Bé thích nghe giọng bạn lên bổng xuống trầm và thích ngắm gương mặt bạn khi nói. Điều này giúp bé cảm thấy được 'lắng nghe', được yêu thương và trân trọng.
Cùng nhau chơi
Chơi là cách bé học hỏi. Bạn có thể thử:
- hát các bài hát
- chơi với đồ chơi
- chơi các trò như ú òa
- rung chuông và tạo những âm thanh ngộ nghĩnh
- chơi ngoài trời.
Khi ở ngoài trời, hãy nhớ giữ an toàn dưới nắng.
Cùng nhau đọc sách
Bạn có thể phát triển trí tưởng tượng của bé bằng cách đọc sách, nói về các hình ảnh trong sách và kể chuyện. Những hoạt động này cũng giúp bé hiểu ngôn ngữ và học đọc khi lớn hơn.
Vận động nào
Vận động và khám phá giúp xây dựng sức mạnh cơ bắp cho những động tác phức tạp hơn như bám đứng dậy và tập đi. Nếu bé đang bò, bạn có thể thử ngồi xuống sàn và bò quanh với bé hoặc chơi trò bò đuổi bắt.
Nếu bé đã biết di chuyển, hãy luôn để mắt đến bé và đừng bao giờ để bé một mình không có người trông trên ghế sofa, giường hay bàn thay tã. Nên cân nhắc làm cho ngôi nhà an toàn để bé di chuyển.
Giới thiệu món ăn mới
Sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn nên là nguồn dinh dưỡng chính của bé, nhưng bé có thể thích những món tự làm như trứng nấu chín, rau củ và mì. Khi bé ăn dặm khéo hơn, bé có thể chuyển từ thức ăn xay nhuyễn sang đồ nghiền thô, băm nhỏ và thức ăn cầm tay. Chỉ cần đảm bảo đồ ăn dặm đủ nhỏ và mềm để tránh hóc nghẹn.
Đôi khi bé sẽ không muốn làm một số việc này – ví dụ, bé có thể quá mệt hoặc quá đói. Bé sẽ dùng các tín hiệu của mình để cho bạn biết khi nào bé đã đủ và bé cần gì.
Cách chăm sóc bé 10 tháng và chăm sóc bản thân
Làm cha mẹ là một quá trình học hỏi không ngừng. Bạn hoàn toàn có thể tự tin về những gì mình biết. Và cũng không sao nếu bạn thừa nhận có điều mình chưa biết, đặt câu hỏi hay nhờ giúp đỡ.
Chăm sóc bản thân cũng rất quan trọng. Giữ cho mình khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và cảm xúc là tốt cho bạn và cho cả bé. Khi bạn khỏe mạnh, bạn có thể dành cho bé sự quan tâm yêu thương mà bé cần để lớn lên và phát triển.
Một phần của việc chăm sóc bản thân là biết nhờ giúp đỡ, đặc biệt khi bạn cảm thấy căng thẳng, lo âu hay tức giận. Có rất nhiều người có thể hỗ trợ bạn và bé, bao gồm bạn đời, bạn bè, người thân, y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình cùng bác sĩ gia đình. Nên lập một danh sách những người này kèm thông tin liên lạc. Hãy dán danh sách lên tủ lạnh để dễ tìm khi cần.
Đừng bao giờ rung lắc em bé. Nếu bạn cảm thấy không thể chịu đựng nổi hoặc có thể làm tổn thương bé, hãy nhẹ nhàng đặt bé xuống một nơi an toàn. Hít thở sâu để bình tĩnh lại. Hãy tìm sự hỗ trợ bằng cách nói chuyện với người thân hoặc bạn bè, hoặc gọi đến đường dây nóng hỗ trợ làm cha mẹ hay đường dây Lifeline.
Khi nào cần lo lắng về sự phát triển của bé lúc 10 tháng
Bạn hiểu bé hơn ai hết. Vì vậy, hãy gặp y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ gia đình nếu bạn có bất kỳ lo ngại nào hoặc nhận thấy bé 10 tháng tuổi có bất kỳ vấn đề nào sau đây.
Nhìn, nghe và giao tiếp
Bé:
- không giao tiếp bằng mắt với bạn
- không dõi theo các vật chuyển động bằng mắt
- có một mắt bị lác vào trong hoặc ra ngoài trong phần lớn thời gian
- không bập bẹ
- không quay đầu về phía âm thanh hay giọng nói
- không đáp lại giọng nói, nụ cười và các nét mặt khác của bạn.
Hành vi
Bé không nhìn vào mặt bạn, không cười với bạn hoặc không thể hiện mình đang vui hay buồn.
Vận động
Bé:
- không thể tự ngồi dậy
- dùng một tay nhiều hơn hẳn tay kia.
Hãy gặp chuyên gia y tế nhi khoa nếu bạn nhận thấy bé mất đi những kỹ năng bé từng có.
Cũng hãy gặp y tá hoặc bác sĩ gia đình nếu bạn có dấu hiệu lo âu sau sinh, trầm cảm sau sinh ở người mẹ sinh con hoặc trầm cảm sau sinh ở người làm cha mẹ không sinh con. Với sự giúp đỡ và hỗ trợ, bạn có thể kiểm soát các triệu chứng, cảm thấy khá hơn sớm hơn, và mang lại cho bé những gì bé cần để phát triển tốt.
Sự phát triển diễn ra theo trình tự tương tự ở hầu hết trẻ, nhưng các kỹ năng có thể xuất hiện ở những độ tuổi hay thời điểm khác nhau. Nếu bạn băn khoăn liệu sự phát triển của bé có đúng tiến độ không, hoặc cảm thấy có điều gì đó không ổn, tốt nhất nên tìm sự trợ giúp sớm. Hãy gặp y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ gia đình.