Những điều cha mẹ cần biết về sự tăng trưởng của trẻ
Sự tăng trưởng thể chất của trẻ là dấu hiệu cho thấy sức khỏe và sự phát triển tổng thể của con.
Mỗi trẻ có nhịp độ tăng trưởng khác nhau, và trẻ thường trải qua những giai đoạn lớn nhanh xen kẽ những giai đoạn lớn chậm. Nhưng nhìn chung, sự tăng trưởng của trẻ thường đi theo một quy luật điển hình theo thời gian.
Quy luật tăng trưởng chịu ảnh hưởng bởi gen di truyền, nên sự phát triển của con thường phản ánh quy luật tăng trưởng trong gia đình. Các yếu tố khác như môi trường cũng tác động đến tăng trưởng.
Thông thường bạn sẽ tự nhận thấy con đang lớn lên, khi con dần trở nên quá khổ với những bộ quần áo và đồ dùng mà mới đây thôi còn tưởng như rất rộng rãi.
Biểu đồ tăng trưởng là gì?
Biểu đồ tăng trưởng là những đồ thị thể hiện sự thay đổi về chiều dài hoặc chiều cao, cân nặng và vòng đầu của trẻ theo thời gian.
Các chuyên gia y tế dùng biểu đồ tăng trưởng để theo dõi sự tăng trưởng và phát triển của trẻ trong những năm đầu đời. Ví dụ, điều dưỡng sức khỏe trẻ em và gia đình sẽ thường xuyên đo chiều dài hoặc chiều cao, cân nặng và vòng đầu của con bạn, rồi đánh dấu các số đo này lên biểu đồ tăng trưởng của con. Điều này giúp cho thấy con có đang lớn lên một cách khỏe mạnh theo thời gian hay không.
Có những biểu đồ tăng trưởng riêng cho từng giới tính, cho trẻ nhỏ hơn và trẻ lớn hơn, cũng như cho một số tình trạng nhất định như hội chứng Down.
Sổ theo dõi sức khỏe cá nhân của con bạn thường có sẵn một biểu đồ tăng trưởng ở bên trong.
Tốt nhất nên để điều dưỡng sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ đa khoa thực hiện việc đo cho con. Họ sẽ dùng đúng biểu đồ tăng trưởng phù hợp với con và biết cách đánh dấu các số đo. Họ cũng sẽ giải thích cho bạn về biểu đồ và các số đo.
Các đường trên biểu đồ tăng trưởng có ý nghĩa gì?
Biểu đồ tăng trưởng có rất nhiều đường. Những đường này thể hiện phạm vi tăng trưởng điển hình của trẻ ở từng độ tuổi.
Sự tăng trưởng của trẻ nhìn chung bám sát một trong những đường này, với chiều cao và cân nặng thường đi theo những đường tương tự nhau theo thời gian. Nhưng sự tăng trưởng không nhất thiết phải đi theo một đường cong tăng trưởng một cách chính xác.
Hầu hết các số đo về chiều dài hoặc chiều cao, cân nặng và vòng đầu của trẻ nằm đâu đó giữa đường cong trên cùng và dưới cùng trên biểu đồ. Một nửa số trẻ tăng trưởng với tốc độ trên mức giữa của phạm vi điển hình, và nửa còn lại tăng trưởng với tốc độ dưới mức này.
Đôi khi số đo của trẻ bắt đầu đi theo một đường cong tăng trưởng khác với đường ban đầu. Nếu điều này xảy ra với con bạn, nhân viên y tế sẽ theo dõi sát sự tăng trưởng của con trong vài lần khám tiếp theo. Họ cũng có thể gợi ý những việc bạn có thể làm để giúp con phát triển tốt.
Bạn có thể bắt gặp từ “bách phân vị” (percentile). Bách phân vị chia phạm vi tăng trưởng điển hình trên biểu đồ thành các phần. Một em bé ở bách phân vị thứ 5 về cân nặng nhẹ hơn 95% các em bé khác cùng độ tuổi. Một em bé ở bách phân vị thứ 90 về cân nặng nặng hơn 90% các em bé khác. Nhưng cả hai em bé đều nằm trong phạm vi cân nặng điển hình.
Cách đo chiều dài, cân nặng và vòng đầu
Chiều dài được đo khi bé nằm. Với trẻ trên 2 tuổi, chiều cao được đo khi trẻ đứng.
Với trẻ dưới 2 tuổi, cân nặng được đo khi không mặc quần áo, trên một loại cân dành riêng cho trẻ sơ sinh. Sau 2 tuổi, cân nặng được đo khi mặc quần áo “mỏng nhẹ” trên cân thông thường.
Vòng đầu thường được đo bằng cách quấn thước dây quanh đầu bé. Đầu của các bé lớn rất nhanh trong năm đầu tiên, điều này giúp dễ dàng kiểm tra xem bé có đang phát triển khỏe mạnh hay không.
Việc đo lường chính xác là rất quan trọng, đặc biệt đối với trẻ dưới 2 tuổi. Nếu các số đo chính xác, bạn sẽ có được bức tranh rõ ràng về sự tăng trưởng của con theo thời gian.