Nếp sinh hoạt là gì?
Nếp sinh hoạt (routine) là cách tổ chức gia đình để hoàn thành công việc, dành thời gian bên nhau và vui chơi. Nếp sinh hoạt giúp các thành viên biết ai làm gì, khi nào, theo thứ tự nào và bao lâu một lần.
Nếp sinh hoạt cũng cho con biết điều gì là quan trọng với gia đình. Ví dụ, nghi thức gia đình chính là nếp sinh hoạt dành cho những điều đặc biệt mà gia đình bạn thường làm. Chúng có thể củng cố niềm tin và giá trị chung, xây dựng cảm giác thuộc về và gắn bó trong gia đình.
An toàn, sự thuộc về và các mối quan hệ
Nếp sinh hoạt tạo nên một môi trường gia đình ngăn nắp và dễ dự đoán, giúp con cảm thấy an toàn, vững vàng và được chăm sóc. Một cuộc sống gia đình ổn định cũng có thể giúp ích khi con trải qua những thay đổi phát triển như dậy thì, hoặc các biến cố như đón em bé mới, ly hôn, ốm đau hay chuyển nhà.
Ngoài ra, những nếp sinh hoạt xoay quanh việc vui chơi hoặc dành thời gian bên nhau nuôi dưỡng cảm giác thuộc về và củng cố các mối quan hệ gia đình. Ví dụ, nếp sinh hoạt của bạn có thể bao gồm việc cùng đọc truyện trước khi đi ngủ mỗi tối, cùng ăn các bữa cơm gia đình đều đặn, hoặc đá bóng với con trước buổi tập bóng đá mỗi tuần.
Kỹ năng và tinh thần trách nhiệm
Việc làm việc nhà như một phần của nếp sinh hoạt gia đình có thể giúp con phát triển tinh thần trách nhiệm và những kỹ năng cơ bản như quản lý thời gian. Đây là những kỹ năng sống.
Và khi con có thể tự làm phần việc của mình với ít sự giúp đỡ hoặc giám sát hơn, điều đó cũng giúp con trở nên tự lập hơn.
Sức khỏe và sự khỏe mạnh
Nếp sinh hoạt có thể giúp trẻ nhỏ học những thói quen lành mạnh, như đánh răng, uống thuốc đều đặn, vận động thể chất, hay rửa tay sau khi đi vệ sinh.
Điều này có nghĩa nếp sinh hoạt có thể tốt cho sức khỏe của con. Ví dụ, những trẻ rửa tay thường xuyên hơn có thể ít bị cảm và các bệnh thông thường khác hơn.
Ngoài ra, nếp sinh hoạt có thể giảm căng thẳng, và mức căng thẳng thấp hơn thì tốt cho hệ miễn dịch của con.
Nếp sinh hoạt cũng có thể giúp con bớt lo âu hay buồn bã trong những thời điểm khó khăn.
Nếp sinh hoạt hằng ngày còn giúp định hình đồng hồ sinh học của cơ thể. Ví dụ, nếp đi ngủ báo cho cơ thể con biết khi nào đến giờ ngủ. Điều này có thể giúp ích rất nhiều trong những năm tuổi teen, khi đồng hồ sinh học của con bắt đầu thay đổi.
Tạo ra những nếp sinh hoạt mới có thể hữu ích khi con lớn lên hoặc khi mọi thứ thay đổi. Một nếp sinh hoạt mới cũng tốt nếu gia đình cần dành nhiều thời gian bên nhau hơn, hoặc khi cuộc sống gia đình trở nên bận rộn, khó khăn.
Vì sao nếp sinh hoạt tốt cho cha mẹ?
Tạo dựng nếp sinh hoạt cần sự nỗ lực. Nhưng một khi đã thiết lập xong, chúng mang lại nhiều lợi ích:
- Khi cuộc sống bận rộn hay khó khăn, nếp sinh hoạt giúp bạn cảm thấy ngăn nắp và làm chủ hơn, từ đó giảm căng thẳng và lo âu.
- Nếp sinh hoạt đều đặn và nhất quán có thể xây dựng sự tự tin của bạn với vai trò làm cha mẹ.
- Nếp sinh hoạt giúp gia đình hoàn thành các công việc hằng ngày hiệu quả hơn. Điều này giúp bạn có thêm thời gian cho những việc khác.
- Nếp sinh hoạt giúp giảm khả năng xảy ra mâu thuẫn. Ví dụ, nếu tối Chủ nhật là tối ăn pizza, sẽ không ai phải tranh cãi xem bữa tối ăn gì.
Có thể dễ dàng rơi vào tình trạng nhồi nhét quá nhiều thứ vào lịch sinh hoạt gia đình. Nếp sinh hoạt có nhiều lợi ích, nhưng cũng quan trọng là bạn và con cần có thời gian rảnh để chơi, thư giãn hoặc sáng tạo.
Thế nào là một nếp sinh hoạt hằng ngày tốt?
Một nếp sinh hoạt tốt là nếp phù hợp với gia đình bạn. Nó cũng có 3 đặc điểm chính.
Được lên kế hoạch kỹ lưỡng
Nếp sinh hoạt tốt có các bước được suy nghĩ thấu đáo và phù hợp với gia đình bạn. Khi con lớn lên, nên để con có tiếng nói trong việc lên kế hoạch cho nếp sinh hoạt.
Rõ ràng
Trong một nếp sinh hoạt tốt, mọi người đều hiểu vai trò của mình, biết mình cần làm gì, và thấy vai trò đó là hợp lý và công bằng. Ví dụ, các con biết rằng mình luân phiên dọn bàn ăn mỗi tối.
Đều đặn
Nếp sinh hoạt tốt trở thành một phần của cuộc sống gia đình thường ngày. Ví dụ, cả nhà có thể cùng mong chờ việc đi bộ đến trường mỗi sáng.
Dễ dự đoán
Trong một nếp sinh hoạt tốt, mọi việc diễn ra theo cùng một thứ tự và vào cùng một thời điểm mỗi lần. Mọi người đều biết điều gì sẽ xảy ra trong ngày. Ví dụ, bạn giặt đồng phục đi học vào sáng thứ Bảy, nên bạn biết chúng sẽ sẵn sàng cho sáng thứ Hai.
Nếp sinh hoạt có thể rất tốt cho trẻ có nhu cầu đặc biệt. Ví dụ, nếu con cần uống thuốc hoặc cần hỗ trợ để hoàn thành bài tập về nhà, một nếp sinh hoạt cho việc này sẽ giúp mọi thứ dễ dàng hơn. Hãy đọc thêm về nếp sinh hoạt cho trẻ khuyết tật hoặc trẻ tự kỷ và nếp sinh hoạt cho trẻ ADHD.
Trẻ mới biết đi và trẻ mẫu giáo: gợi ý nếp sinh hoạt hằng ngày
Với trẻ mới biết đi và trẻ mẫu giáo, bạn có thể có nếp sinh hoạt cho:
- chuẩn bị vào buổi sáng
- ăn các bữa ăn
- dành thời gian chơi và trò chuyện cùng nhau
- đọc sách hoặc kể chuyện
- tắm và đi ngủ vào buổi tối.
Bạn cũng có thể có những nếp sinh hoạt hằng tuần cho các buổi chơi chung (playdate) hoặc nhóm chơi (playgroup), đi công viên hay thăm họ hàng. Con bạn có lẽ sẽ mong chờ những sự kiện đặc biệt này mỗi tuần.
Trẻ trong độ tuổi đi học: gợi ý nếp sinh hoạt hằng ngày
Với trẻ trong độ tuổi đi học, bạn có thể có nếp sinh hoạt cho:
- chuẩn bị vào buổi sáng và đi ngủ vào buổi tối
- các hoạt động sau giờ học như sở thích hoặc thể thao
- làm việc nhà – ví dụ dọn bàn ăn, dọn máy rửa bát, giúp giặt giũ, hoặc chăm sóc thú cưng
- làm bài tập về nhà.
Với trẻ trong độ tuổi đi học, bạn có thể linh hoạt hơn với nếp sinh hoạt trong kỳ nghỉ học. Ví dụ, bạn có thể cho con ngủ nướng thêm một chút, có thêm các buổi chơi với bạn bè, hoặc chơi trò chơi điện tử lâu hơn một chút.
Tuổi teen: gợi ý nếp sinh hoạt hằng ngày
Với tuổi teen, bạn có thể có nếp sinh hoạt cho:
- chuẩn bị vào buổi sáng hoặc thư giãn sau khi đi học về
- giặt giũ hoặc các việc nhà khác như dọn giường và dọn phòng
- làm bài tập về nhà
- các hoạt động ngoại khóa, bao gồm sở thích hoặc thể thao
- dành thời gian bên gia đình
- thư giãn trước khi đi ngủ.
Trẻ lớn hơn và tuổi teen có thể không còn theo hoặc bắt đầu phản đối một số nếp sinh hoạt. Bạn có lẽ sẽ cần linh hoạt và điều chỉnh nếp sinh hoạt khi con lớn lên. Ví dụ, bạn có thể cần điều chỉnh giờ đi ngủ hoặc việc nhà.