Sự phát triển của răng sữa
Răng sữa phát triển khi bé còn trong bụng mẹ. Trẻ sơ sinh đã có sẵn một bộ đầy đủ 20 chiếc răng sữa ẩn trong nướu.
Với hầu hết các bé, răng bắt đầu nhú lên trong khoảng 6 đến 10 tháng tuổi. Nhưng ở một số trẻ, răng xuất hiện sớm từ 3 tháng. Ở những trẻ khác, mãi đến khoảng 12 tháng răng mới mọc. Một số rất ít trẻ sinh ra đã có sẵn 1-2 chiếc răng. Hầu hết trẻ có đủ bộ răng sữa khi được 3 tuổi.
Răng sữa có thể mọc theo bất kỳ thứ tự nào, mặc dù răng cửa hàm dưới thường mọc trước, tiếp đến là răng cửa hàm trên. Răng hàm thứ nhất thường mọc tiếp theo, sau đó là răng nanh và răng hàm thứ hai.
Mọc răng ở bé
Mọc răng là khi răng sữa bắt đầu trồi qua nướu. Điều này gây khó chịu ở một số bé.
Bé đôi khi cọ nướu vào nhau khi răng mới bắt đầu trồi qua nướu. Điều này thường không phải là vấn đề.
Nhiều người cho rằng bé “đang mọc răng” cũng thường:
- khóc nhiều hoặc có vẻ cáu kỉnh hơn bình thường
- bú kém hơn bình thường
- mút các vật như đồ chơi, ti giả và yếm
- đi tiêu bẩn nhiều hơn
- kéo tai ở cùng bên với chiếc răng đang mọc.
Những dấu hiệu này có thể do mọc răng – hoặc cũng có thể chỉ là một phần của quá trình phát triển hay do nhiễm trùng, bệnh vặt. Nếu bé không khỏe, tốt nhất luôn nên đưa bé đến bác sĩ đa khoa, đặc biệt nếu bé còn bị sốt hoặc tiêu chảy, hoặc bạn lo lắng về bất kỳ triệu chứng nào khác.
Mọc răng ở bé: những cách có thể thử
Nếu bạn lo lắng về việc bé mọc răng, đây là những cách có thể thử:
- Nhẹ nhàng xoa nướu của bé bằng một ngón tay sạch. Nhớ rửa tay trước.
- Cho bé thứ gì đó để cắn, như bàn chải đánh răng, ti giả hoặc vòng gặm nướu mát nhưng không đông đá.
- Cho bé ăn thức ăn mềm nhuyễn hơn, ít phải nhai.
- Cho bé thứ gì đó cứng, như bánh ăn dặm không đường, để mút.
Gel mọc răng thường không được khuyến nghị vì có lẽ không giúp giảm đau. Chúng cũng có thể gây tác dụng phụ có hại như ngộ độc, do khó kiểm soát liều lượng.
Nếu bé vẫn có vẻ khó chịu hoặc không thoải mái, đã đến lúc đưa bé đến bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em và gia đình. Có thể mọc răng không phải là vấn đề.
Chăm sóc răng và nướu cho bé
Ngay khi chiếc răng đầu tiên nhú lên, hãy vệ sinh răng cho bé bằng bàn chải mềm dành cho trẻ dưới 2 tuổi. Nếu bé không thích bàn chải trong miệng, bạn có thể dùng khăn mặt sạch ẩm hoặc gạc để lau mặt trước và mặt sau của từng chiếc răng.
Chỉ dùng nước trên bàn chải cho đến khi bé được 18 tháng tuổi, trừ khi nha sĩ hướng dẫn bạn làm khác.
Vệ sinh và chăm sóc răng cho con ngay từ sớm sẽ tạo nền tảng cho việc chăm sóc, sức khỏe và vệ sinh răng miệng tốt cả đời.
Cách vệ sinh răng cho bé đúng cách
- Đặt bé ở tư thế sao cho bạn nhìn thấy miệng bé và bé cảm thấy an toàn. Có thể sẽ tiện nếu bạn ngồi trên giường hoặc sàn nhà với bé nằm sao cho đầu bé đặt trên đùi bạn.
- Đỡ cằm bé trong tay bạn, đầu bé tựa vào người bạn.
- Vén môi bé lên để vệ sinh răng bằng những chuyển động tròn nhẹ nhàng.
- Hãy dành thời gian cho mặt trước và mặt sau của từng chiếc răng cùng đường viền nướu.
Bạn có thể giúp bé thấy thoải mái hơn với việc đánh răng bằng cách đưa cho bé một chiếc bàn chải để chơi và ngậm trong miệng khi tắm. Chỉ cần đảm bảo giám sát bé khi bé chơi với bàn chải. Và bạn có thể làm cho việc đánh răng vui hơn bằng cách hát hoặc cho bé chơi với một món đồ chơi.
Cách giữ bàn chải đánh răng của bé sạch sẽ
Sau khi vệ sinh răng và nướu cho bé, hãy rửa bàn chải bằng nước máy.
Cất bàn chải dựng đứng trong một hộp đựng mở để bàn chải tự khô trong không khí.
Bạn nên thay bàn chải mỗi 3-4 tháng hoặc khi lông bàn chải bị mòn hay xơ.
Mẹo về chế độ ăn và cho bú để ngừa sâu răng sớm
Chế độ ăn và cách cho ăn là phần quan trọng trong việc ngừa sâu răng và chăm sóc sức khỏe răng miệng cho bé.
Chỉ cho bé bú sữa mẹ hoặc sữa công thức cho đến khi bắt đầu ăn dặm vào lúc 4-6 tháng tuổi. Bé bú mẹ và bú sữa công thức trên 6 tháng cũng có thể uống một lượng nhỏ nước. Tránh cho bé uống các đồ uống có đường như nước ngọt hay nước trái cây. Khi đã bắt đầu ăn dặm, cũng tránh cho bé ăn các thực phẩm nhiều đường.
Đừng để bé đi ngủ với một bình sữa. Điều này có thể dẫn đến sâu răng vì đường lactose trong sữa thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn gây sâu răng. Và khi bé ngủ, trong miệng có ít nước bọt hơn để bảo vệ răng khỏi điều này. Cũng lưu ý rằng cho bé ngủ với bình sữa là một nguy cơ sặc nghẹn.
Nếu bé thích ti giả, đừng nhúng ti giả vào thức ăn, đường hay các chất lỏng như mật ong.
Khám nha sĩ: một phần quan trọng trong chăm sóc răng cho bé
Nha sĩ có thể giúp bạn chăm sóc răng và nướu cho bé và đảm bảo chúng luôn khỏe mạnh.
Nên cho bé đi khám nha sĩ vào khoảng 12 tháng tuổi hoặc khi chiếc răng đầu tiên mọc, tùy điều nào đến trước.
Bạn có thể hỏi nha sĩ xem bé cần đi khám bao lâu một lần. Nha sĩ thường khuyến nghị 6-12 tháng một lần.
Tùy theo nhu cầu của bé, bé cũng có thể được gặp các chuyên gia sức khỏe răng miệng khác như kỹ thuật viên nha khoa, chuyên viên vệ sinh răng miệng, chuyên viên trị liệu răng miệng hoặc nha sĩ nhi khoa.
Chăm sóc răng miệng cho trẻ em ở Úc
Ở Úc, trẻ em có thể được chăm sóc răng miệng trong hệ thống công hoặc hệ thống tư.
Hệ thống chăm sóc răng miệng công cung cấp dịch vụ nha khoa cơ bản, thường miễn phí hoặc được trợ giá.
Hệ thống chăm sóc răng miệng tư cung cấp cả dịch vụ nha khoa cơ bản lẫn chuyên sâu. Dịch vụ này thường tốn phí. Bảo hiểm y tế tư nhân và các chương trình khác có thể chi trả một phần chi phí chăm sóc răng miệng tư.
Nếu đủ điều kiện, Chương trình Phúc lợi Nha khoa Trẻ em (Child Dental Benefits Schedule) của Chính phủ Úc chi trả dịch vụ nha khoa cơ bản cho trẻ từ 0-17 tuổi tại hầu hết các cơ sở nha khoa tư và công.
Bạn có thể truy cập trang web của sở y tế bang hoặc lãnh thổ, hoặc Teeth.org.au – Government dental care để tìm hiểu về các dịch vụ nha khoa công gần bạn. Bạn cũng có thể tìm trên mạng các dịch vụ nha khoa tư gần nơi mình ở.