Về kỹ năng toán học và làm quen con số
Kỹ năng làm quen con số là khả năng nhận biết và vận dụng các khái niệm toán học trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.
Kỹ năng này bao gồm việc hiểu con số, đếm, giải các bài toán về số, đo lường, ước lượng, phân loại, nhận biết quy luật, cộng và trừ các con số, v.v.
Trẻ em và người lớn cần kỹ năng làm quen con số và toán học để làm những việc thường ngày như:
- giải quyết vấn đề, ví dụ: đi bộ đến trường mất bao lâu?
- hiểu thông tin, ví dụ: đội của mình cần thắng bao nhiêu trận nữa để đứng đầu giải đấu?
- hiểu quy luật, ví dụ: căn nhà tiếp theo trên con phố này sẽ mang số mấy?
- đưa ra lựa chọn, ví dụ: chiếc xe đạp nào đáng tiền nhất?
Những trải nghiệm hằng ngày của con chứa đầy cơ hội học hỏi, đặt nền móng cho kỹ năng làm quen con số.
Trẻ bắt đầu học kỹ năng làm quen con số như thế nào
Trẻ bắt đầu học kỹ năng làm quen con số ngay từ khi chào đời, và bạn đóng vai trò quan trọng, đặc biệt là ở nhà.
Ví dụ, bạn có thể giới thiệu toán học qua các trò chơi và hoạt động hằng ngày bằng cách khuyến khích con:
- so sánh và sắp xếp các vật có kích thước khác nhau: 'to', 'nhỏ' và 'vừa'
- gom các vật lại với nhau và nói về 'giống nhau' và 'khác nhau'
- dùng từ ngữ để mô tả vị trí của đồ vật: 'ở trên', 'ở dưới' và 'bên cạnh'
- giúp dọn bàn ăn với đúng số lượng đĩa, nĩa, thìa và cốc
- để ý và tạo quy luật với các đồ vật quen thuộc, như vỏ sò, lá cây hay hạt cườm.
Và khi bạn trò chuyện với con về các khái niệm toán học trong hoạt động thường ngày, điều đó giúp con hiểu toán học hữu ích như thế nào và vì sao lại hữu ích. Ví dụ, điều này diễn ra khi bạn chỉ ra:
- to và nhỏ (kích thước)
- cao và thấp (chiều cao)
- dài và ngắn (chiều dài)
- nặng và nhẹ (trọng lượng)
- nhanh và chậm (tốc độ)
- gần và xa (khoảng cách)
- thứ nhất, thứ hai và cuối cùng (thứ tự).
Trẻ nhỏ cần được luyện tập nhiều và chơi trực tiếp với các đồ vật quen thuộc để phát triển các kỹ năng làm quen con số và toán học như ghép cặp, phân loại, so sánh và sắp xếp.
Bé: mẹo xây dựng kỹ năng làm quen con số
Bé rất thích nghe giọng bạn và thích các câu chuyện, bài hát có sự lặp lại, vần điệu và con số. Dưới đây là những việc bạn có thể làm cùng bé để xây dựng kỹ năng làm quen con số:
- Đọc những câu chuyện có con số, ví dụ như 'Cô bé tóc vàng và ba chú gấu'.
- Chơi các trò đếm, phân loại và ghép cặp.
- Hát các bài hát và bài đồng dao có con số.
- Thay đổi giọng nói để mô tả các khái niệm, ví dụ dùng giọng trầm và to để tả cái gì đó to, hoặc giọng nhỏ và the thé để tả cái gì đó bé xíu.
Và đây là những điều bạn có thể trò chuyện cùng bé:
- Hoạt động hằng ngày, ví dụ: 'Mình để một nửa hạt cho chim ăn ở đây và một nửa ở kia nhé' hoặc 'Mình tìm đôi tất giống nhau nào'.
- Môi trường xung quanh, ví dụ: 'Nhìn chú chim bé tí kia kìa' hoặc 'Cây kia cao quá'.
- Thức ăn, ví dụ: 'Mình ăn 2 miếng chuối nhé' hoặc 'Mình cần mấy cái cốc nhỉ?'
- Thời gian, ví dụ: '7 giờ tối rồi, đến giờ đi ngủ nào'.
- Hình khối và quy luật, ví dụ: 'Mình cùng tìm tất cả các hình tam giác nào'.
Tốt nhất là bạn nên biến những hoạt động và trải nghiệm làm quen con số hằng ngày này thành điều vui tươi, thoải mái để con thấy vui.
Bạn có thể tìm lời và nhạc cho các bài hát đếm số như 'Năm chú vịt con' và 'Một hai ba bốn năm' trong mục Baby Karaoke của chúng tôi.
Trẻ mới biết đi và trẻ mẫu giáo: mẹo xây dựng kỹ năng làm quen con số
Trò chuyện, hoạt động hằng ngày, vui chơi và đọc sách giúp con phát triển khả năng giao tiếp, trí tưởng tượng và các kỹ năng khác để hiểu các khái niệm toán học. Dưới đây là một số gợi ý.
Gợi ý khi trò chuyện
- Dùng các khái niệm toán học để mô tả những gì bạn và con cùng nhìn và làm. Ví dụ: 'Nhìn những chiếc xe chạy nhanh kìa' hoặc 'Cái túi này nặng quá'.
- Khi chuẩn bị thức ăn, hãy nói về việc bạn đang làm. Ví dụ: 'Mẹ đang cắt đôi quả cam này' hoặc 'Mình chia nho khô nhé, một quả cho mẹ và một quả cho con'.
- Chỉ ra và gọi tên các con số bạn nhìn thấy, như số trên thùng thư, xe buýt, biển báo đường, tờ rơi và hóa đơn.
- Khi đi ra ngoài, hãy nói về những gì ở gần hay xa hơn. Ví dụ: 'Mình ngồi xuống băng ghế gần đây ăn nhẹ nhé' hoặc 'Đến hồ còn xa lắm. Con muốn ngồi xe đẩy không?'
- Nói về những hoạt động diễn ra vào những thời điểm nhất định trong ngày. Ví dụ: 'Mình ăn sáng lúc 7 giờ' hoặc 'Mình đi công viên trước khi ăn tối lúc 6 giờ nhé'.
Gợi ý cho hoạt động hằng ngày
- Biến việc đếm thành một phần của cuộc sống hằng ngày. Ví dụ, đếm vỏ sò ở biển, trái cây ở cửa hàng và cây trên phố. Hoặc cùng nhau đếm đồ chơi khi con cất chúng đi.
- Khi đi ra ngoài, hãy khuyến khích con mô tả hoặc so sánh hình dáng của lá cây, màu sắc của hoa hay kích thước của các loài chim.
- Dùng biểu đồ tăng trưởng hoặc đánh dấu trên tường để đo chiều cao đang lớn dần của con, và mô tả cho con biết bạn đang làm gì.
- Cho con tham gia nấu ăn. Con có thể giúp khuấy, rót, đổ đầy và trộn. Điều này giúp con làm quen với các khái niệm như đếm, đo lường, cộng và ước lượng.
Gợi ý cho vui chơi
- Đi dạo trong thiên nhiên và để con thu nhặt nhiều loại lá, que, sỏi và các vật tự nhiên khác. Con có thể phân loại chúng theo kích thước, màu sắc, hình dạng hay công dụng.
- Hát các bài hát và đọc những cuốn sách có con số lặp lại, có vần hay có nhịp điệu.
- Chơi các trò cờ bàn, trò chơi bài và xếp hình đơn giản có hình khối và con số, như 'Snap', ghép cặp hay domino.
- Chơi các trò ngoài trời như 'Tôi thấy', nhảy lò cò, ki và 'Mấy giờ rồi sói ơi'.
- Mở hoặc hát nhạc ở các tốc độ khác nhau. Con có thể nhảy, bật hoặc lắc nhạc cụ theo các bài hát chậm hay nhanh. Hát đồng dao chậm rồi tăng tốc dần.
- Đua xe đồ chơi và nói về chiếc nào về nhất, nhì hay ba.
- Giúp con sắp xếp đồ chơi theo thứ tự từ thấp nhất đến cao nhất.
- Xây và xếp chồng các khối gỗ và những đồ vật quen thuộc khác. Bạn có thể hỏi con tháp đang xây cao hay thấp, hẹp hay rộng.
Gợi ý cho sách và đọc sách Dưới đây là những cuốn sách có con số, đếm, hình khối và kích thước:
- 123 of Australian Animals của Bronwyn Bancroft
- Counting kisses của Karen Katz
- Noni the pony counts to a million của Alison Lester
- Round is a mooncake: A book of shapes của Roseanne Thong
- Soup day của Melissa Iwai
- Ten little dinosaurs của Mike Brownlow
- The very hungry caterpillar của Eric Carle
- We all sleep của Ezekiel Kwaymullina.
Trẻ học tốt nhất khi hứng thú với điều gì đó. Nếu con đang làm điều mình đặc biệt thích, dù là khủng long, búp bê, xe cộ, xây dựng, côn trùng hay bất cứ thứ gì, bạn có thể vận dụng và khám phá các khái niệm toán học cùng con trong khi con chơi.