Hoạt động phát triển khả năng đọc viết cho trẻ

Về các hoạt động phát triển khả năng đọc viết

Phát triển khả năng đọc viết rất quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của con. Đó là vì khả năng đọc viết là nền tảng để học tốt ở trường, giao tiếp xã hội, giải quyết vấn đề, đưa ra quyết định, trở nên tự lập, quản lý tiền bạc và làm việc.

Trò chuyện, ca hát, chơi các trò chơi về âm và từ, đọc, viết và vẽ cùng con đều là những cách tuyệt vời để phát triển khả năng đọc viết của con.

Tin vui là những hoạt động hằng ngày, như bữa cơm gia đình, giờ tắm hay đi mua sắm, đều là những cơ hội vui vẻ để phát triển khả năng đọc viết.

Điều quan trọng là tận dụng những cơ hội này để giúp con học hỏi. Việc này có thể đơn giản như cùng nhau viết danh sách mua sắm, chơi trò chơi vần điệu hay đọc một câu chuyện trước khi ngủ.

Không bao giờ là quá sớm để làm các hoạt động đọc viết cùng con. Ngay cả bé cũng thích nghe kể chuyện và tham gia vào các cuộc trò chuyện.

Bé, trẻ mới biết đi và trẻ mẫu giáo: hoạt động đọc viết

Hoạt động trò chuyện và ca hát Trò chuyện và ca hát với trẻ nhỏ giúp con phát triển kỹ năng nghe và nói.

Dưới đây là một số gợi ý để bắt đầu:

• Dùng vần điệu bất cứ khi nào có thể. Hãy thử những cụm từ như 'snug as a bug in a rug', hoặc tự nghĩ ra những câu có vần về việc bạn đang làm, như 'putting fish in the cat's dish'.
• Hát đồng dao cùng con. Đồng dao dạy con ngôn ngữ, vần, sự lặp lại và nhịp điệu. Bạn có thể thử 'Baa baa black sheep', 'Miss Polly had a dolly' hay bài 'Alphabet song'.
• Lặp lại những âm bé phát ra khi bạn chưa hiểu bé muốn nói gì. Nhưng hãy đáp lại bằng từ thật khi bạn đã hiểu. Ví dụ, nếu bé nói 'wa wa' trong khi chỉ vào bình nước, bạn có thể nói 'Con muốn uống nước'.
• Tự tạo ra các âm thanh và xem con có bắt chước được không. Ví dụ: 'Bò kêu ò ò. Con kêu ò ò được không?'
• Trong bữa ăn, hãy nói về món ăn bạn đang chuẩn bị, bạn đang làm gì với nó, nó có vị thế nào và trông ra sao.
• Nói về các âm thanh bên ngoài nhà, ví dụ tiếng lá xào xạc, hay tiếng chim, tiếng xe cộ. Hãy nhờ con tạo ra âm thanh của gió, mưa, nước, máy bay, tàu hỏa và ô tô.
• Chơi các trò như 'Tôi thấy' bằng màu sắc. Trò này có thể rất vui, nhất là với trẻ mẫu giáo. Ví dụ: 'Tôi thấy bằng đôi mắt nhỏ của tôi, một thứ màu xanh lá. Đố con thứ màu xanh lá mà tôi đang nhìn là gì?'

Nếu bạn không nhớ lời, giai điệu hay động tác của một bài đồng dao, bạn có thể khơi lại trí nhớ với Baby Karaoke của chúng tôi.

Hoạt động đọc sách Đọc sách cùng trẻ giúp con phát triển vốn từ, khả năng nghe và hiểu, cùng khả năng kết nối âm thanh với từ ngữ.

Con có thể thích những hoạt động này:

• Thử những cuốn sách có vần, nhịp điệu và sự lặp lại. Nhiều trẻ nhỏ thích các sách như Ten little fingers and ten little toes của Mem Fox, Hairy Maclary của Linley Dodd và The Gruffalo của Julia Donaldson.
• Khuyến khích con lật trang và nói về những gì con thấy. Dùng ngón tay dẫn mắt con đi từ trái sang phải trên trang khi bạn đọc và chỉ ra những từ hay cụm từ nhất định.
• Thử sách lật mở hoặc sách chạm và cảm nhận. Bạn thậm chí có thể tự làm một cuốn sách với những vật con thích nhìn và sờ.
• Khuyến khích con dẫn dắt việc đọc, ví dụ: 'Mình bắt đầu từ đâu nhỉ?' Thỉnh thoảng hãy dừng đọc và hỏi con nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.
• Liên hệ sách với cuộc sống thật. Ví dụ, nếu đã đọc một cuốn sách về việc chơi ở công viên, bạn có thể dẫn con đến công viên gần nhà và chỉ ra những chiếc xích đu giống trong sách.
• Khuyến khích con diễn lại câu chuyện bạn đang đọc. Ví dụ, bạn có thể nhờ con nhảy như chú kangaroo trong sách.
• Đi theo con khi đọc. Hãy khuyến khích con nhưng cố đừng thúc ép. Thử nhiều cuốn sách khác nhau để xem con thích gì, và cứ vui vẻ thôi!

Để có hướng dẫn về sách và hoạt động đọc phù hợp với con, bạn có thể xem các bài viết sau: Đọc sách cùng bé từ khi mới sinh, Đọc sách cùng trẻ mới biết đi: 12-18 tháng, Đọc sách cùng trẻ mới biết đi: 18 tháng - 3 tuổi và Đọc sách cùng trẻ mẫu giáo.

Hoạt động vẽ và viết Viết nguệch ngoạc và vẽ giúp trẻ nhỏ phát triển kỹ năng vận động tinh để sau này cầm bút chì, bút mực viết. Nó cũng giúp trẻ hiểu rằng chữ viết và tranh ảnh đều có ý nghĩa và được dùng để truyền đạt thông tin.

Dưới đây là những hoạt động để thử:

• Khuyến khích con thêm một nét vẽ nguệch ngoạc hay bức tranh lên thiệp sinh nhật hoặc thư.
• Khuyến khích con thử viết vài chữ cái hoặc viết tên mình lên tranh vẽ. Bạn có thể viết chữ bằng một màu rồi nhờ con tô lại bằng màu khác.
• Giúp con dùng đất nặn để tạo hình chữ cái hoặc con số.
• Cho con cơ hội tiếp xúc với chữ cái dưới nhiều hình thức: trên khối gỗ, chữ nam châm dán trên tủ lạnh và các mảnh ghép.
• Cắt hoặc vẽ hình các đồ vật cơ bản trong nhà (ghế, bàn, TV, tường, cửa, v.v.), rồi viết tên các đồ vật ấy lên những tờ giấy riêng. Nhờ con ghép tên đồ vật với hình.
• Khuyến khích con kể cho bạn nghe về tranh vẽ của con. Giúp con viết ra những từ con dùng.
• Khuyến khích con viết thư cho gia đình và bạn bè. Với trẻ nhỏ hơn, những lá thư này có thể chỉ là những nét nguệch ngoạc. Bạn có thể nhờ con kể nội dung để bạn viết lời bên dưới. Hãy khuyến khích người thân và bạn bè viết thư hồi đáp.

Trẻ tuổi đi học: hoạt động đọc viết

Hoạt động trò chuyện

• Chơi trò chơi đố chữ. Ví dụ: 'Tôi thấy bằng đôi mắt nhỏ của tôi một thứ bắt đầu bằng chữ F. Con đoán xem tôi đang nhìn thứ gì bắt đầu bằng chữ F?'
• Hỏi con về những từ hiệp vần. Ví dụ: 'Còn từ nào nghe giống car nữa nhỉ?'
• Nhờ con tạo ra một âm hoặc tổ hợp âm, rồi nghĩ ra những từ có âm đó. Ví dụ: 'Có âm nào vui không? Mo? Con tạo được từ nào với mo? Moan, mope, moat...'.
• Nói về quá khứ. Hỏi con kể cho bạn nghe một điều con thích làm ở trường trong tuần.
• Nói về tương lai. Kể cho con nghe bạn dự định làm gì vào ngày mai hay cuối tuần, hoặc nhờ con kể những việc con cần làm trước khi đi ngủ.

Hoạt động đọc sách

• Đọc truyện rồi cùng nhau bàn về truyện. Hãy hỏi 'Phần nào trong truyện con thích nhất?' hoặc 'Nhân vật nào con thích nhất? Vì sao?'
• Giải thích nghĩa của những từ và khái niệm mới hoặc lạ trong sách, ví dụ các từ như 'hoàng đế', 'nàng thơ' và 'chạy lon ton'.
• Thay phiên nhau đọc. Bạn có thể đọc nửa trang còn con đọc nửa kia. Bạn cũng có thể chỉ từng từ đơn cho con đánh vần. Hãy bắt đầu với những từ dễ đánh vần, ví dụ các từ 2-3 chữ cái như 'mat', 'on' hay 'sip'.
• Thử sách bảng chữ cái với trẻ tuổi đi học nhỏ hơn. Nhờ con nói cho bạn những từ bắt đầu bằng cùng âm với chữ cái bạn đang nhìn.
• Nhờ con làm một cuốn sách truyện và để con vẽ tranh. Con có thể làm trên máy tính hoặc bằng bút và giấy. Hãy giúp con viết các từ hoặc ít nhất một số chữ cái trong truyện.

Hãy đến thư viện cùng con và khuyến khích con chọn sách mang về. Đó có thể là sách hư cấu và sách kiến thức. Đăng ký và mượn sách đều miễn phí. Nhiều thư viện cũng có các buổi kể chuyện và câu lạc bộ sách cho trẻ.

Hoạt động vẽ và viết

• Chọn vài chữ cái và di chuyển chúng để tạo ra các âm mới (bat, tab, abt) rồi xem từ nào là từ có thật. Tập đánh vần từng chữ cái rồi đọc cả từ, ví dụ: 'b-a-t tạo thành từ bat'. Hãy bắt đầu với chữ thường để không làm con bối rối vì hình dạng khác nhau của các chữ cái.
• Mua một bộ chữ nam châm và để trên tủ lạnh cho con ghép từ. Khi con học đọc, hãy để lại lời nhắn cho con và khuyến khích con làm điều tương tự.
• Khuyến khích con viết tên mình và tên các thành viên khác trong gia đình lên thiệp chúc mừng hoặc tranh vẽ. Khi con đã dùng thành thạo tất cả chữ cái, con sẽ sẵn sàng cho chữ hoa và chữ thường.
• Khuyến khích con viết danh sách mua sắm, thực đơn nhà hàng hay những câu chuyện đơn giản cho trò chơi đóng vai.
• Chỉ ra các kiểu chữ viết khác nhau khi đi ra ngoài cùng con, ví dụ trên biển hiệu cửa hàng hay áp phích phim.
• Nhờ con làm cho bạn một cuốn sách, với một từ ở mặt này của trang và hình của từ đó ở mặt kia.