Vì sao vui chơi quan trọng cho phát triển kỹ năng vận động của bé
Cho bé vận động thông qua vui chơi rất tốt cho mọi lĩnh vực phát triển, đặc biệt là phát triển kỹ năng vận động.
Vui chơi giúp bé:
- tăng cường cơ cổ và phần thân trên cần thiết để giữ đầu và di chuyển
- luyện tập với tay và cầm nắm
- tăng cường cơ bắp cho các động tác như lật, bò và bám để đứng lên.
Bạn là thứ mà bé quan tâm nhất. Chơi và vận động cùng bé là một cách tuyệt vời để gắn kết với bé. Bạn cũng có thể dành cho bé thật nhiều lời khen và động viên khi bé học được nhiều kỹ năng thể chất hơn và làm những điều mới.
Vận động và kỹ năng vận động phát triển ở bé như thế nào
Dưới đây là những gì bé có thể làm được ở từng giai đoạn.
3-6 tháng
Bé có thể:
- với lấy đồ chơi và lăn ra nằm ngửa trong lúc nằm sấp (tummy time)
- đưa tay lên miệng và với tới chân, đồ chơi khi nằm ngửa
- thử lật từ nằm sấp sang nằm ngửa và ngược lại.
6-9 tháng
Bé có thể thích nằm sấp hơn nằm ngửa. Nhờ vậy bé có thể với lấy đồ chơi và xoay vòng tròn. Khi sẵn sàng, bé thậm chí có thể tập bò.
Những điều khác bé có thể làm ở độ tuổi này:
- lật từ nằm sấp sang nằm ngửa và ngược lại
- ngồi khi có bạn đỡ hoặc tự ngồi
- chống người lên bằng hai tay và hai đầu gối
- đứng trên hai chân khi có bạn đỡ.
9-12 tháng
Bé có thể đang:
- bò, lăn và bám để đứng lên
- tự ngồi và với lấy đồ chơi mà không ngã
- chuyển từ tư thế ngồi sang nằm sấp và ngược lại
- dùng cả hai tay khi chơi.
Những mốc quan trọng trong phát triển của bé nhìn chung diễn ra theo cùng một trình tự, nhưng độ tuổi xảy ra có thể khác nhau ở mỗi trẻ. Bạn có thể tìm hiểu điều cần mong đợi mỗi tháng trong công cụ theo dõi phát triển của bé của chúng tôi.
Tummy time (thời gian nằm sấp)
Tummy time là khoảng thời gian bé nằm sấp trong lúc thức. Cho bé nằm sấp ngay từ sau khi sinh giúp bé xây dựng sức mạnh cho cổ, đầu và phần thân trên để sau này bò và bám đứng lên khi lớn hơn.
Lúc đầu bé có thể không thích nằm sấp: bé có thể bị trớ hoặc không thấy bạn khi nằm sấp. Nếu bé như vậy, hãy thử cho bé nằm sấp trên ngực bạn hoặc vắt ngang qua đùi bạn. Cách này ít gây áp lực lên bụng bé hơn và có thể giúp ích với các vấn đề như trào ngược. Tư thế này cũng giúp bé nhìn thấy gương mặt bạn.
Bạn cũng có thể nằm xuống sàn cùng bé. Cho bé biết bạn ở đó bằng cách hát, trò chuyện, xoa lưng hay cù tay bé. Hãy thử cho bé nằm sấp trên nhiều bề mặt khác nhau, như trên thảm trong nhà hay trên một tấm chăn ngoài trời.
Bạn có thể bắt đầu với 1-2 phút nằm sấp và tăng dần lên 10-15 phút, vài lần một ngày, khi bé đã quen.
Nằm sấp có thể khiến bé mệt, nhất là với bé còn nhỏ. Khi bé mệt, hãy lật bé nằm ngửa để nghỉ một chút rồi thử lại.
Nếu bé không thích nằm sấp hoặc cứ bị trớ, bạn nên đưa bé đến gặp y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ để kiểm tra.
Hãy luôn trông chừng bé trong lúc nằm sấp. Và khi bé khỏe hơn và bắt đầu di chuyển nhiều hơn, hãy dời những thứ nguy hiểm ra xa bé.
Gợi ý chơi để khuyến khích bé vận động thể chất
Bạn nên thử nhiều hoạt động chơi khác nhau với bé. Điều này cho phép bé vận động theo nhiều cách, giúp tăng cường sức mạnh và học cách dùng các bộ phận cơ thể khác nhau. Tất cả đều tốt cho phát triển kỹ năng vận động của bé.
Hoạt động chơi vận động 0-6 tháng
- Khuyến khích bé chuyển động theo âm nhạc và âm thanh bằng cách hát các bài hát, bài đồng dao hoặc lắc lúc lắc.
- Dành cho bé 'thời gian gương mặt'. Hãy giao tiếp bằng mắt và để bé dõi theo mắt bạn rồi quay đầu nhìn theo bạn. Điều này giúp bé tăng cường sức mạnh cổ và khả năng giữ đầu.
- Treo lủng lẳng những vật vui mắt, rực rỡ, phát ra tiếng phía trên bé để khuyến khích bé với và chộp lấy. Hãy dựng một khung phía trên tấm thảm, xe nôi hay ghế nhún và treo đồ chơi lên đó. Chỉ cần bảo đảm bé không bị vướng vào dây.
Hoạt động chơi vận động 6-12 tháng
- Đặt đồ chơi vừa ngoài tầm với của bé để khuyến khích bé với và di chuyển. Bạn cũng có thể dùng những đồ chơi đơn giản như lúc lắc để khuyến khích bé sờ và cầm nắm.
- Đưa bé muỗng gỗ để gõ vào nồi niêu, hoặc những hộp kín đựng hạt cườm bên trong để lắc.
- Cho bé ngồi thẳng và đỡ bé trên sàn, rồi di chuyển một quả bóng hay món đồ chơi trước mặt bé. Điều này khuyến khích bé dõi mắt theo đồ chơi, với tay và chộp lấy.
- Khuyến khích bé bám để đứng lên. Cho bé ngồi gần đồ nội thất và khuyến khích bé tự kéo người đứng dậy. Hãy bảo đảm đồ nội thất không bị đổ.
- Khuyến khích bé ngồi xổm từ tư thế đứng. Đặt đồ chơi xuống đất trước mặt bé đang đứng để bé phải ngồi xổm xuống nhặt.
- Nếu bé có thể đứng khi được đỡ, hãy thử các đồ chơi đẩy-kéo như xe khối gỗ. Nếu xe chạy quá nhanh, hãy cho sách nặng hoặc túi gạo vào để làm chậm lại.
- Làm đường hầm bằng ghế hoặc hộp giấy để bé thích thú bò và chui qua.
Hoạt động chơi cho kỹ năng vận động tinh
Những hoạt động yên tĩnh, nhẹ nhàng rất quan trọng cho việc phát triển kỹ năng vận động tinh của bé. Ví dụ, nhặt những vật nhỏ hay bỏ kẹp vào xô rất tốt để luyện các cử động ngón tay nhỏ, chỉ cần bảo đảm bé không cho vật nhỏ nào vào miệng. Và khi bé dành thời gian ngắm những thứ như sách hay tranh nhiều màu sắc, điều đó giúp bé điều khiển ánh mắt tốt hơn.
Thời gian dùng màn hình
Các hướng dẫn hiện hành trong nước và quốc tế khuyến nghị trẻ dưới 2 tuổi không nên có thời gian dùng màn hình ngoài việc trò chuyện qua video với những người quen, như ông bà.
Bé học cách mọi thứ vận hành bằng việc luyện tập và mắc lỗi. Việc bé thỉnh thoảng bị vài vết bầm hay va chạm nhỏ khi chơi là bình thường. Khi bạn làm cho ngôi nhà an toàn, bé có thể chơi mà không tự làm mình bị thương.
Thiết bị cho bé và vận động
Các thiết bị cho bé như ghế ăn, ghế ngồi ô tô, xe đẩy, cũi và cũi quây đều hữu ích, nhưng chúng có thể hạn chế một số cử động của bé. Bạn nên cân nhắc chỉ dùng chúng khi thật sự cần.
Khi dùng ghế ăn, ghế ngồi ô tô và xe đẩy, hãy cố tránh để bé ngồi trong thời gian dài.
Xe tập đi và ghế nhún (jolly jumper) không được khuyến khích. Chúng có thể làm chậm việc tập đi, bò và ngồi không cần đỡ. Chúng cũng có thể gây thương tích nếu bé di chuyển vào những khu vực nguy hiểm mà không có người trông chừng, như gần lò nướng, bồn cầu, bồn tắm và cầu thang. Tốt hơn nên đặt bé lên thảm chơi hoặc tấm chăn trên sàn.