Vì sao chơi quan trọng với sự phát triển nhận thức của bé
Chơi rất quan trọng đối với sự phát triển nhận thức của bé – tức là khả năng suy nghĩ, hiểu biết, giao tiếp, ghi nhớ, tưởng tượng và dự đoán điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Tương tác qua lại là một phần then chốt của việc chơi cùng bé. Khi bạn tương tác với bé trong lúc chơi, bạn cung cấp cho bé những thông tin quan trọng để hiểu về thế giới. Ví dụ, một trò ú òa đơn giản giúp bé học được rằng khi bạn biến mất, bạn cũng sẽ quay lại.
Ngoài ra, chơi cùng bé giúp xây dựng mối quan hệ và gửi đi một thông điệp đơn giản nhưng mạnh mẽ – con rất quan trọng với mẹ. Thông điệp này là chìa khóa giúp bé hiểu mình là ai và vị trí của mình trong thế giới. Và nó mang lại cho bé sự tự tin để tiếp tục khám phá và học hỏi.
Mối quan hệ ấm áp và yêu thương giữa bạn và bé đặt nền móng cho mọi lĩnh vực học hỏi và phát triển của con.
3-6 tháng tuổi
Bé thường sẽ:
- trò chuyện với bạn bằng tiếng 'ê a' và các âm thanh khác
- lắng nghe khi bạn nói và phát ra âm thanh để đáp lại
- mỉm cười với hình ảnh của chính mình trong gương
- với tay để chộp lấy đồ vật hoặc đưa đồ vật vào miệng.
6-9 tháng tuổi
Bé thường sẽ:
- nói 'mama' hoặc 'baba' một cách ngẫu nhiên
- bắt chước các âm như 'ma', 'ba' và 'da'
- phản ứng khi nghe gọi tên mình
- tự cầm bình sữa hoặc tự ăn thức ăn cầm tay
- nhìn vào đồ vật khi bạn gọi tên chúng, từ khoảng 8 tháng tuổi.
9-12 tháng tuổi
Bé thường sẽ:
- nói 'mama' và 'baba' đúng với từng người
- hiểu những chỉ dẫn đơn giản như 'Đưa cho mẹ nào'
- làm mặt hề hoặc phát ra âm thanh ngộ nghĩnh để chọc bạn cười
- thích các trò chơi lặp đi lặp lại và những câu chuyện quen thuộc.
Cũng trong giai đoạn 8-12 tháng tuổi, bé có thể bắt đầu thử nghiệm trong lúc chơi. Ví dụ, bé có thể:
- ném một cái bát và nhìn nó rơi xuống
- đẩy đồ vật rơi khỏi mép bàn
- ném đồ chơi vào tường
- thử nghiệm với mọi đồ chơi và bất kỳ vật nào trong tầm với – cốc, đĩa và thậm chí cả thú cưng.
Đây là cách bé học về quan hệ nhân – quả, tức là 'Nếu mình làm điều này, điều kia sẽ xảy ra'. Ở độ tuổi này bé cũng thường thích những đồ chơi nhân – quả, như hộp lò xo bật ra (jack-in-the-box).
Nếu bé có nhiều cơ hội để thử nghiệm với môi trường xung quanh, bé sẽ học được ngày càng nhiều mỗi ngày. Nếu bạn thiết lập một môi trường an toàn và luôn trông chừng bé, bé có thể tự do đi lại và học hỏi.
Gợi ý chơi để kích thích phát triển nhận thức của bé
Hãy thử thật nhiều hoạt động chơi khác nhau với bé. Điều này kích thích sự phát triển nhận thức bằng cách mang lại cho bé nhiều cách khác nhau để tìm hiểu về thế giới của mình.
3-6 tháng tuổi
- Cùng đọc sách, hát và đọc đồng dao. Bé thích những cuốn sách vải có nhiều chất liệu, có nắp lật và rối tay.
- Cho bé cầm, thả và lăn nhiều quả bóng khác nhau. Điều này giúp bé tìm hiểu cách đồ vật chuyển động.
- Chơi với lúc lắc, chuông và các đồ chơi khác phát ra âm thanh.
- Đặt đồ chơi xung quanh bé để khuyến khích bé vận động.
6-12 tháng tuổi
- Cung cấp đồ chơi tắm vui nhộn để nhúng, đong, thả nổi và rót nước. Bình sữa nhựa và hộp đựng thực phẩm rất phù hợp cho việc này.
- Đưa cho bé những đồ chơi có nút bấm để tạo ra điều gì đó, hoặc thử các hoạt động như lắc hoặc gõ đồ vật.
- Chơi với các khối xếp chồng và đồ chơi mà bé có thể lăn hoặc đẩy trên sàn.
- Khi đọc sách cùng bé, hãy dùng các giọng khác nhau cho các nhân vật khác nhau hoặc bắt chước tiếng kêu của các con vật.
Bạn có thể đưa ra cho bé vài lựa chọn để chơi, nhưng cố gắng đừng làm bé choáng ngợp với quá nhiều thứ. Ngoài ra, hãy cho bé thời gian để chọn chơi gì và chơi như thế nào, rồi để bé dẫn dắt.
Thỉnh thoảng hãy lùi lại khỏi trò chơi của bé và cho bé cơ hội tự mình tìm cách giải quyết. Bạn vẫn có thể hỗ trợ bé học hỏi bằng cách mô tả những gì đang diễn ra. Ví dụ: 'Cái nồi đó kêu to ghê khi con gõ vào!'
Luôn luôn tốt khi bạn đáp lại những điều bé quan tâm và cùng bé vui sướng khi khám phá những điều mới mẻ, dù chúng có vẻ nhỏ bé đến đâu. Ví dụ: 'Ồ! Nhìn chiếc thuyền đỏ bé xíu nổi trong bồn tắm của con kìa'.
Nếu bạn lo lắng về bất kỳ khía cạnh nào trong sự phát triển của con, hãy tìm sự hỗ trợ sớm. Hãy gặp y tá sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ của bạn. Nếu con đang theo học tại một dịch vụ giáo dục và chăm sóc mầm non, bạn cũng có thể trao đổi với các giáo viên của con.