Đường thở là gì?
Đường thở là các bộ phận của cơ thể đưa không khí vào phổi. Đường thở bao gồm mũi, miệng, họng và khí quản.
Đường thở của chúng ta cần luôn thông thoáng để có thể thở. Nếu đường thở bị tắc, chúng ta có thể bị hóc nghẹn, ngạt thở hoặc bị siết cổ.
Chúng ta có những phản xạ giúp bảo vệ và giữ cho đường thở thông thoáng. Các phản xạ này bao gồm nuốt, ho và nôn ọe. Chúng cũng bao gồm sự 'thức tỉnh' nếu chúng ta đang ngủ. Thức tỉnh gồm những việc như cựa quậy hoặc đổi tư thế nếu chúng ta lăn úp mặt vào gối, chẳng hạn. Nó cũng bao gồm việc tỉnh giấc.
Vì sao đường thở của bé cần được bảo vệ
Bạn cần đặc biệt chú ý bảo vệ đường thở của bé và đảm bảo bé có thể thở dễ dàng.
Có nhiều lý do cho việc này, bao gồm:
- Các phản xạ bảo vệ của bé vẫn đang phát triển. Những phản xạ này có thể không đánh thức bé hoặc khiến bé cử động nếu bé khó thở hoặc đường thở bị tắc.
- Đường thở của bé nhỏ và mềm hơn so với đường thở của trẻ lớn hơn và người lớn. Điều này khiến đường thở của bé dễ bị tắc hơn.
- Khả năng kiểm soát đầu và cổ của bé vẫn đang phát triển, nên bé khó lăn hoặc nâng, di chuyển đầu hơn nếu đường thở bị tắc.
Một số bé cần được chăm sóc thêm để bảo vệ đường thở. Điều này gồm các bé dưới 4 tháng, sinh non hoặc nhỏ so với tuổi thai, đang ốm hoặc đã tiếp xúc với khói, hơi thuốc hay thuốc gây buồn ngủ. Nếu những bé này gặp khó khăn về thở, bé khó di chuyển đầu hoặc mặt để thở dễ dàng.
Cách bảo vệ đường thở của bé và đảm bảo bé thở dễ dàng
Dù bé ở đâu hay đang làm gì, việc bảo vệ đường thở của bé đều xoay quanh việc đặt bé ở tư thế giúp bé thở dễ dàng. Đặt bé ở tư thế an toàn cũng giúp các phản xạ hoạt động tốt nếu việc thở trở nên khó khăn.
Cách đặt bé ở tư thế bảo vệ đường thở
- Mũi và miệng thông thoáng, không bị che và không thể bị tắc hay bị che.
- Cằm không gục vào ngực.
- Đầu không ngửa ra sau.
- Cổ không thể bị kẹt, và không có gì quấn quanh cổ được.
- Ngực và bụng có thể nở ra, vì không có gì đè lên chúng.
Khi nào áp dụng những nguyên tắc bảo vệ đường thở này
- Trong môi trường ngủ của bé
- Trong ô tô
- Trong xe đẩy, xe đẩy gấp và địu em bé
- Trong lúc chơi
- Khi cho bú
Khi đặt tư thế cho bé, điều quan trọng nữa là kiểm tra để bé hít thở không khí trong lành, thay vì không khí bé vừa thở ra. Không khí thở lại chứa ít oxy hơn. Việc này nghĩa là kiểm tra để bé có nhiều khoảng trống quanh miệng và mũi.
Môi trường ngủ và bảo vệ đường thở
Một môi trường ngủ an toàn bảo vệ đường thở của bé trong lúc ngủ và giúp bé thở dễ dàng hơn.
Một môi trường ngủ an toàn bao gồm:
- một bề mặt ngủ an toàn – chắc chắn, phẳng và bằng phẳng
- một không gian ngủ an toàn – thông thoáng, không quá nóng, không khói thuốc và không hơi thuốc
- một tư thế ngủ an toàn – bé nằm ngửa.
Điều thiết yếu là kiểm tra môi trường ngủ của bé mỗi khi bạn đặt bé ngủ và ở bất cứ nơi nào bé ngủ hoặc có khả năng ngủ thiếp đi. Điều này bao gồm cũi, giường, ô tô, xe đẩy và xe đẩy gấp, cũng như địu, đai địu và ba lô địu em bé.
Bài viết của chúng tôi về môi trường ngủ an toàn giải thích cách đảm bảo bề mặt, không gian và tư thế ngủ của bé an toàn. Một môi trường ngủ an toàn giúp giảm nguy cơ đột tử bất ngờ ở trẻ nhỏ (SUDI), bao gồm SIDS và các tai nạn giấc ngủ gây tử vong.
Ghế ngồi ô tô cho trẻ và bảo vệ đường thở
Trong ghế ngồi ô tô cho trẻ, an toàn nhất là bé ngồi quay mặt về phía sau và nghiêng ở góc khoảng 45 độ. Nhưng tư thế này có thể khiến đầu bé gục về phía trước khi ngủ, làm tắc đường thở và khiến bé khó thở.
Những điều cần được kiểm tra bởi chuyên gia
Tốt nhất nên lắp ghế ngồi ô tô của bé bởi chuyên gia tại dịch vụ lắp đặt được ủy quyền. Bạn có thể nhờ các chuyên gia kiểm tra những điểm sau:
- Đầu bé được đặt ở tư thế an toàn.
- Khóa cài không đè lên bụng bé.
- Bé không bị trượt rũ xuống.
Những điều cần kiểm tra khi đặt bé vào ghế ô tô
Bạn có thể kiểm tra những điểm sau:
- Cằm bé không gục vào ngực.
- Không có gì che mặt bé.
Khi bạn đang di chuyển
Tránh để bé trong ghế ô tô trong thời gian dài. Điều này nghĩa là nghỉ giải lao đều đặn trong những chuyến đi dài. Bạn có thể bế bé ra khỏi ghế ô tô hoặc điều chỉnh tư thế của bé. Hãy kiểm tra để bé:
- đang thở dễ dàng
- có dấu hiệu có thể thức tỉnh được
- không quá nóng
- có làn da trông bình thường – tức là không đỏ bừng, không tái hơn bình thường hay xám quanh môi.
Việc cần làm nếu bé ngủ trong ghế ô tô
Tránh để bé ngủ một mình không có người trông trong ghế ô tô. Nếu bé đang ngủ, tốt nhất hãy chuyển bé sang cũi hoặc bề mặt ngủ an toàn khác và đặt bé nằm ngửa.
Bạn có thể đọc thêm về việc giữ bé an toàn trong ô tô tại các bài viết về ghế ngồi ô tô cho trẻ: các loại ghế và khi nào dùng, cũng như chọn, lắp đặt và sử dụng ghế ô tô an toàn. Nếu bé sinh non hoặc nhẹ cân, bé có thể cần một loại ghế ô tô được thiết kế đặc biệt để có thể thở dễ dàng. Bạn có thể đọc thêm trong bài Về nhà từ bệnh viện: trẻ ốm hoặc sinh non.
Bé dưới 6 tháng
Nếu bé dưới 6 tháng tuổi, việc bảo vệ đường thở trong xe đẩy và xe đẩy gấp bắt đầu từ việc chọn loại xe cho phép bé nằm phẳng trên một bề mặt bằng phẳng nếu bé ngủ thiếp đi. Xe đẩy thẳng đứng, không ngả được thì không an toàn cho bé dưới 6 tháng.
Bé ở mọi độ tuổi
- Đảm bảo không khí lưu thông đến bé. Ví dụ, đừng phủ khăn hoặc chăn lên xe đẩy.
- Đảm bảo dây an toàn của xe đẩy được cài chắc chắn để tránh nguy cơ siết cổ.
Những điều cần kiểm tra khi bé ở trong xe đẩy
Hãy kiểm tra đều đặn để bé:
- đang thở dễ dàng
- có dấu hiệu có thể thức tỉnh được
- không quá nóng
- có làn da trông bình thường – tức là không đỏ bừng, không tái hơn bình thường hay xám quanh môi.
Việc cần làm nếu bé ngủ trong xe đẩy
Tốt nhất hãy chuyển bé sang cũi hoặc bề mặt ngủ an toàn khác và đặt bé nằm ngửa. Nếu buộc phải để bé trong xe đẩy, hãy kiểm tra đều đặn để đường thở của bé được bảo vệ và bé thở dễ dàng.
Nếu bạn có loại xe đẩy với khoang đựng bé tháo rời được mà bạn có thể chuyển sang ô tô, việc kiểm tra bé thường xuyên đặc biệt quan trọng. Những khoang này thường được gắn ở tư thế nghiêng.
Địu, đai địu và ba lô địu em bé: bảo vệ đường thở
Bạn có thể bảo vệ đường thở của bé bằng cách chọn loại địu, đai địu hoặc ba lô địu phù hợp với độ tuổi và giai đoạn phát triển của bé:
- Với bé nhỏ hơn và bé chưa giữ được đầu hoặc chưa ngồi vững một mình, lựa chọn tốt nhất là đai địu hoặc địu với bé quay mặt vào trong.
- Với bé đã ngồi vững một mình và giữ đầu ổn định (thường ở 5-6 tháng), ba lô địu là một lựa chọn an toàn.
Những điều cần kiểm tra khi bé ở trong địu
Khi đã chọn được loại phù hợp, điều quan trọng là đặt bé ở tư thế an toàn và kiểm tra tư thế của bé thường xuyên. Bạn có thể đặt bé an toàn trong đai địu hoặc địu bằng cách kiểm tra theo nguyên tắc TICKS:
- Chặt (Tight) – đai địu hoặc địu nên ôm chặt, không có vải lùng nhùng.
- Trong tầm nhìn (In view) – mặt bé nên ở trong tầm nhìn.
- Đủ gần để hôn (Close enough to kiss) – đầu bé nên ở gần.
- Giữ cằm bé không gục vào ngực (Keep chin off chest).
- Lưng được nâng đỡ (Supported back) – lưng bé nên được nâng đỡ, với bụng và ngực áp vào người bạn khi bé quay mặt vào trong. Nếu bé quay mặt ra ngoài, lưng bé nên áp vào người bạn.
Việc cần làm nếu bé ngủ trong địu
Tốt nhất hãy chuyển bé sang cũi hoặc bề mặt ngủ an toàn khác và đặt bé nằm ngửa.
Giờ chơi và bảo vệ đường thở
Đây là những mẹo bảo vệ đường thở của bé và giúp bé thở dễ dàng trong lúc chơi:
- Luôn dùng bề mặt chắc chắn, phẳng khi bé tập nằm sấp (tummy time). Như vậy bé có thể chống tay nâng người lên và quay mặt an toàn để bảo vệ đường thở. Không bao giờ để bé một mình không có người trông trong lúc nằm sấp.
- Luôn giám sát bé nếu bạn dùng ghế hỗ trợ ngồi, ghế bập bênh hoặc ghế nhún. Điều quan trọng là kiểm tra để bé không ngủ thiếp đi ở tư thế ngồi hoặc bị vướng khi cố trèo ra ngoài.
- Không bao giờ để bé một mình nếu bé đang ngồi ở tư thế nghiêng, đặc biệt nếu bé được chống đỡ bằng đệm hay gối. Nếu không có người trông, bé có thể lăn và ngạt thở, hoặc đầu và cằm có thể gục về phía trước vào tư thế không an toàn.
Cho bú và bảo vệ đường thở
Có thể rất khó để thức trong lúc cho bé bú, đặc biệt vào ban đêm. Nhưng nếu bạn ngủ thiếp đi trong lúc cho bé bú, bé có thể rơi vào tư thế khiến bé khó thở.
Nếu bạn hay ngủ gật trong lúc cho bú, bạn có thể tính cách giữ cho mình tỉnh táo. Ví dụ, bạn có thể đặt báo thức lặp lại sau mỗi 2 phút trên điện thoại.
Và để bảo vệ đường thở trong lúc cho con bú, hãy kiểm tra mũi bé không bị bầu ngực của bạn che.
Bé thở dễ dàng nhất trong môi trường không khói thuốc. Việc tiếp xúc với khói thuốc thụ động và khói thuốc bám lại từ thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử (kể cả mùi bám trên quần áo của bạn) gây kích ứng phổi của bé. Nếu bạn muốn bỏ thuốc mà thấy khó, hãy gọi Quitline theo số 137 848. Bạn cũng có thể trao đổi với bác sĩ hoặc y tá sức khỏe trẻ em và gia đình.
Bảo vệ đường thở của bé: video hoạt hình
Video hoạt hình này cho bạn thấy cách bảo vệ đường thở của bé bằng việc tạo môi trường an toàn và đặt bé ở tư thế để đường thở luôn thông thoáng.
An toàn đường thở rất quan trọng: áp phích tải về
Áp phích này có thể giúp bạn ghi nhớ 5 mẹo an toàn quan trọng để bảo vệ đường thở của bé. Tải về, in ra và chia sẻ.