Tìm trợ giúp khi bị tắc tia sữa, viêm tuyến vú hoặc áp xe vú
Nữ hộ sinh, y tá chăm sóc sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ đa khoa, hoặc Hiệp hội Nuôi con bằng sữa mẹ Úc (ABA) có thể hỗ trợ bạn trong việc cho con bú. Họ cũng có thể giúp bạn tìm chuyên gia tư vấn sữa mẹ nếu bạn cần.
Chuyên viên tư vấn của ABA cũng có thể giúp đỡ – hãy gọi Đường dây Trợ giúp Nuôi con bằng sữa mẹ Quốc gia theo số 1800 686 268 hoặc dùng dịch vụ ABA LiveChat.
Bài viết này giải thích cách xử lý khi bị tắc tia sữa, viêm tuyến vú và áp xe vú. Nếu bạn gặp các vấn đề khác khi cho con bú, bạn có thể tham khảo các bài viết về đau núm vú và nhiễm trùng núm vú, từ chối bú và cắn vú, cách tăng nguồn sữa và cách xử lý tình trạng dư sữa và căng sữa.
Tắc tia sữa (viêm vú khu trú) là gì?
Các tia sữa là những ống nhỏ trong vú. Khi bạn cho con bú, sữa chảy qua các ống này đến núm vú.
Nếu xuất hiện một cục đau hoặc một vùng sưng, mềm và nhạy cảm ở vú nhưng bạn vẫn cảm thấy khỏe, có thể bạn bị tắc tia sữa.
Tắc tia sữa hay viêm vú khu trú?
Hầu hết mọi người dùng từ 'tắc tia sữa', nhưng 'viêm vú khu trú' mới là cách mô tả chính xác hiện tượng đang xảy ra. Các tia sữa không nhất thiết bị tắc, nhưng chúng và mô xung quanh có thể bị sung huyết và viêm. Điều này có thể làm hẹp tia sữa và khiến sữa không chảy tốt.
Hãy thử ngay những mẹo sau để giảm bớt vấn đề.
Trước khi cho con bú
- Đắp một túi hoặc khăn ấm (nhưng không nóng) lên vùng bị ảnh hưởng. Điều này giúp sữa chảy tốt hơn. Hãy lấy ra trước khi bắt đầu cho bú.
- Nhẹ nhàng vuốt ve bầu vú. Điều này có thể kích thích phản xạ xuống sữa.
- Dành một chút thời gian để chậm lại, ngồi thoải mái và thư giãn cơ thể. Các bài tập thở có thể giúp ích.
Trong khi cho con bú
- Cho bé bú bất cứ khi nào bé muốn. Cho bú cả hai bên vú.
- Thử cởi áo ngực ra khi cho bú. Điều này giúp giảm áp lực lên bầu vú, có thể hỗ trợ sữa chảy.
- Kiểm tra cách ngậm bắt vú của bé. Ngậm bắt vú đúng có thể giúp ích.
- Thay đổi tư thế cho bú. Điều này giúp sữa chảy ra từ mọi vùng của bầu vú.
- Nếu bé bú không tốt, hãy thử vắt sữa bằng tay. Vắt sữa trong lúc tắm cũng có thể giúp ích.
Sau khi cho con bú
- Đắp túi lạnh hoặc túi đá bọc trong khăn lên bầu vú để giảm đau và giảm viêm.
- Không dùng túi ấm sau khi cho bú.
- Dành thời gian nghỉ ngơi.
Nếu sau 24 giờ bạn vẫn bị viêm vú khu trú hoặc bắt đầu thấy không khỏe (như sắp bị cúm), hãy đi khám bác sĩ đa khoa. Có thể bạn đã bị viêm tuyến vú.
Viêm tuyến vú là gì?
Viêm tuyến vú là tình trạng viêm lan rộng của bầu vú. Nó có thể do viêm vú khu trú không được điều trị kịp thời gây ra.
Triệu chứng viêm tuyến vú
Bạn có thể bị viêm tuyến vú nếu bầu vú bị viêm, nóng, đau, sưng hoặc đổi màu. Trên da sáng màu, vùng đổi màu có thể hồng hoặc đỏ, hoặc có những vệt bóng, ánh bạc. Trên da sẫm màu có thể khó thấy sự đổi màu hơn, nhưng bầu vú sẽ cảm thấy đau và nóng.
Các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau nhức cơ và ớn lạnh cũng có thể là dấu hiệu của viêm tuyến vú.
Điều trị viêm tuyến vú
Nếu nghĩ mình bị viêm tuyến vú, hãy làm theo các bước như khi bị tắc tia sữa. Nếu triệu chứng không cải thiện, có thể bạn đã bị nhiễm trùng. Đây là những việc cần làm:
- Đi khám bác sĩ đa khoa nếu triệu chứng kéo dài hơn 24 giờ. Bạn có thể cần dùng kháng sinh để hỗ trợ cả tình trạng viêm và nhiễm trùng. Bạn vẫn có thể tiếp tục cho con bú khi dùng các thuốc này.
- Tiếp tục cho bé bú từ bên vú bị ảnh hưởng cho đến khi triệu chứng hết hẳn. Có nguy cơ phát triển thành áp xe vú nếu bạn ngừng cho bú. Hãy cho bú cả bên vú kia nữa.
- Thay đổi tư thế cho bú để giúp sữa chảy ra từ mọi vùng của bầu vú.
- Vắt sữa bằng tay nếu bạn quá mệt không thể cho bú hoặc bé không chịu bú. Ngay cả khi bị nhiễm trùng, sữa mẹ vẫn an toàn cho bé bú.
- Đắp túi đá sau khi cho bú để dễ chịu hơn. Một túi đậu Hà Lan đông lạnh bọc trong khăn cũng có thể hiệu quả.
- Nếu bị đau hoặc khó chịu, hãy cân nhắc dùng paracetamol hoặc ibuprofen theo liều lượng và tần suất khuyến nghị.
- Nghỉ ngơi thật nhiều. Hãy cố nhờ ai đó chăm sóc bạn và bé nếu có thể.
Viêm tuyến vú có thể khiến bạn cảm thấy rất mệt, nhưng bạn sẽ nhanh khỏi nếu được điều trị đúng cách.
Bạn có thể nhận thấy nguồn sữa ở bên vú bị viêm tuyến vú giảm nhẹ. Nguồn sữa sẽ tự ổn định lại nhanh chóng nếu bạn tiếp tục cho bú theo nhu cầu của bé trong và sau khi bị viêm tuyến vú.
Nếu triệu chứng không cải thiện sau 2 ngày điều trị, bạn nên đi khám lại bác sĩ đa khoa.
Áp xe vú là gì?
Nếu viêm tuyến vú không được điều trị kịp thời, áp xe vú có thể hình thành.
Dấu hiệu của áp xe vú
Áp xe vú là sự tích tụ mủ trong bầu vú. Nó thường khiến da trông đổi màu và sưng lên. Vùng vú bị ảnh hưởng có thể cứng và đau khi chạm vào. Bạn có thể không cảm thấy không khỏe.
Điều trị áp xe vú
Nếu nghĩ mình bị áp xe vú, hãy đi khám bác sĩ đa khoa càng sớm càng tốt. Bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến chuyên gia. Chuyên gia thường dùng siêu âm để xác định xem bạn có bị áp xe vú hay không.
Áp xe thường cần được điều trị bằng kháng sinh, và mủ cần được dẫn lưu bằng một loại kim chuyên dụng. Thông thường bạn không cần nhập viện.
Nếu đang được điều trị áp xe vú, điều quan trọng là tiếp tục cho con bú để sữa tiếp tục chảy ra từ bên vú bị ảnh hưởng. Nếu không thể cho bé bú ở bên vú bị ảnh hưởng, bạn cần vắt sữa từ bên đó. Bé có thể bú ở bên vú kia. Việc sữa rỉ ra từ nơi đã dẫn lưu áp xe là điều bình thường.
Viêm vú khu trú, viêm tuyến vú và áp xe vú dễ xảy ra nhất trong 6-8 tuần đầu cho con bú. Nhưng những tình trạng này có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong quá trình cho con bú. Điều quan trọng là tiếp tục kiểm tra bầu vú và làm trống sữa khỏi vú.
Phòng tránh viêm tuyến vú và áp xe vú
Để tránh viêm tuyến vú và các biến chứng như áp xe vú, hãy tiếp tục làm trống sữa khỏi bầu vú:
- Cho bé bú theo nhu cầu của bé.
- Không bỏ cữ bú hoặc để khoảng cách quá lâu giữa các cữ.
- Đảm bảo bé ngậm bắt vú đúng cách.
- Thay đổi tư thế cho bú.
- Kiểm tra bầu vú xem có vùng nào đổi màu hoặc nhạy cảm sau khi cho bú không.
Những mẹo sau cũng có thể giúp bạn tránh viêm tuyến vú và áp xe vú:
- Đảm bảo áo ngực không quá chật và áo không siết vào bầu vú.
- Tránh dây đeo địu em bé hoặc dây an toàn quá chật.
- Cố gắng không mặc áo ngực khi ngủ hoặc nằm sấp khi ngủ.
- Tránh bất cứ thứ gì gây áp lực lên bầu vú.
- Điều trị viêm vú khu trú kịp thời.