Bé làm được những gì khi 1 tháng tuổi?
Ôm ấp, ngủ, ăn. Đó là tất cả những gì diễn ra trong vài tháng đầu tiên.
Học hỏi
Rất nhiều! Não của em bé sơ sinh đang lớn lên và phát triển khi bạn dành thời gian bên nhau mỗi ngày. Nhìn, nghe và chạm vào thế giới xung quanh giúp bé học hỏi.
Nhìn và nghe
Bé bị thu hút bởi các khuôn mặt và có thể đã biết dõi theo khuôn mặt bạn bằng mắt. Bé nhìn rõ bạn khi bạn ở trong khoảng 20 cm. Bé cũng sẽ thích nhìn những món đồ chơi có màu tương phản như đỏ, đen và trắng, cũng như những đồ chơi có hình khuôn mặt hoặc họa tiết như hình xoắn ốc hay caro.
Bé một tháng tuổi có thể nghe thấy bạn và nhận ra giọng nói của bạn, nhưng đôi khi bé có thể giật mình khi nghe tiếng bạn hoặc một âm thanh khác.
Giao tiếp
Bé giao tiếp với bạn chủ yếu thông qua tiếng khóc. Ví dụ, bé sẽ khóc hoặc phát ra âm thanh ở cổ họng nếu cần bạn. Bé cũng có thể giao tiếp bằng mắt nếu muốn bạn chú ý.
Vận động
Bé có thể ngẩng đầu lên trong chốc lát khi nằm sấp hoặc quay đầu sang một bên khi nằm ngửa. Việc này giúp bé nhìn xem bạn ở đâu và có gì xung quanh.
Đôi khi bé sẽ nắm lấy ngón tay bạn, nhưng phần lớn thời gian bé sẽ giữ bàn tay nắm chặt lại.
Não của bé phát triển các kết nối nhanh hơn trong 5 năm đầu đời so với bất kỳ thời điểm nào khác trong cuộc đời. Môi trường kích thích và yêu thương với nhiều hoạt động đa dạng giúp xây dựng những kết nối này và đặt nền móng cho việc học hỏi, sức khỏe và hành vi suốt đời.
Chơi với bé
Trò chuyện, hát, đọc và kể chuyện là những hoạt động chơi tuyệt vời cho trẻ sơ sinh. Việc chơi nhẹ nhàng mỗi ngày củng cố sự gắn kết giữa hai người và giúp não bé phát triển. Nó cũng giúp bé làm quen với âm thanh và từ ngữ, đặt nền móng cho kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp.
Nhìn vào mắt bé
Điều này quan trọng cho việc gắn kết với bé. Nó cũng có thể giúp xây dựng sức mạnh cổ và khả năng kiểm soát đầu của bé khi bạn cho bé dõi theo ánh mắt và quay đầu. Nhưng khi bé nhìn đi chỗ khác, đó là cách bé cho bạn biết bé cần nghỉ ngơi.
Hãy mỉm cười!
Mỉm cười với bé khiến bé cảm thấy dễ chịu, an toàn và yên tâm. Nó cũng xây dựng sự gắn bó với bạn.
Thử cho bé nằm sấp
Bắt đầu với 1-2 phút nằm sấp và tăng dần lên 10-15 phút, vài lần mỗi ngày. Việc này xây dựng cơ đầu, cổ và phần thân trên của bé, vốn quan trọng cho việc ngồi và đứng về sau. Luôn quan sát bé trong lúc nằm sấp, và đặt bé nằm ngửa khi ngủ.
Thử massage cho bé
Massage cho bé là một cách tuyệt vời để gắn kết với bé. Nó cũng có thể giúp bé thư giãn và dễ chịu. Nhẹ nhàng xoa bóp lưng bé cũng có thể giúp bé quen với việc nằm sấp.
Tiếp xúc da kề da
Việc này giúp bé làm quen với mùi và giọng nói của bạn. Nó mang lại sự an ủi, thư giãn và tốt cho việc gắn kết.
Đôi khi bé sẽ không muốn làm những việc này. Ví dụ, bé có thể quá mệt hoặc đói. Bé sẽ dùng các dấu hiệu của mình để cho bạn biết khi nào bé đã đủ và bé cần gì.
Vì sao em bé khóc và bạn có thể đáp lại như thế nào?
Đôi khi bạn sẽ biết vì sao em bé sơ sinh khóc. Khi bạn đáp lại tiếng khóc - ví dụ, bằng cách cho bé bú nếu bé đói - bé cảm thấy dễ chịu và an toàn.
Đôi khi bạn có thể không biết vì sao bé khóc, nhưng việc an ủi bé vẫn rất quan trọng. Bạn không thể làm hư bé bằng cách bế, ôm ấp hay trò chuyện với bé bằng giọng êm dịu.
Đừng bao giờ lắc em bé. Nếu bạn cảm thấy mình không thể chịu đựng nổi hoặc có thể làm tổn thương bé, hãy nhẹ nhàng đặt bé xuống một nơi an toàn. Hít thở sâu để bình tĩnh lại. Hãy tìm sự hỗ trợ bằng cách trò chuyện với người thân hay bạn bè, hoặc gọi đến đường dây trợ giúp dành cho cha mẹ hoặc Lifeline theo số 131 114.
Cách chăm sóc bé một tháng tuổi và chăm sóc bản thân
Mỗi ngày bạn và bé sẽ học thêm một chút về nhau. Khi bé lớn lên và phát triển, bạn sẽ hiểu thêm về những gì bé cần và cách bạn có thể đáp ứng nhu cầu của bé.
Là cha mẹ, bạn luôn không ngừng học hỏi. Tự tin về những điều mình biết là điều bình thường. Và thừa nhận rằng mình chưa biết điều gì đó để đặt câu hỏi hay tìm sự giúp đỡ cũng là điều bình thường.
Chăm sóc bản thân cũng rất quan trọng. Chăm sóc bản thân về thể chất, tinh thần và cảm xúc là tốt cho bạn, và tốt cho bé. Khi bạn khỏe mạnh, bạn có thể dành cho bé sự quan tâm yêu thương mà bé cần để lớn lên và phát triển khỏe mạnh. Bạn cũng có thể đối phó tốt hơn nếu bé khóc nhiều.
Một phần của việc chăm sóc bản thân là tìm sự giúp đỡ, đặc biệt nếu bạn cảm thấy căng thẳng, lo âu hay tức giận. Có nhiều người có thể hỗ trợ bạn và bé, bao gồm bạn đời, bạn bè, người thân, điều dưỡng sức khỏe trẻ em và gia đình cùng bác sĩ gia đình. Nên có một danh sách những người này kèm thông tin liên hệ của họ. Hãy dán danh sách lên tủ lạnh để dễ tìm khi bạn cần.
Khi nào cần lo lắng về sự phát triển ở giai đoạn 1 tháng tuổi
Bạn là người hiểu bé nhất. Hãy gặp điều dưỡng sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ gia đình nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào hoặc nhận thấy bé một tháng tuổi của mình:
- khóc nhiều và khó dỗ, và điều này khiến bạn lo lắng
- bú không tốt
- có vẻ rất mệt mỏi
- ngủ nhiều hơn mức bình thường của trẻ sơ sinh
- không cử động tay hoặc chân
- không phản ứng với ánh sáng mạnh hoặc không nhìn thấy mọi vật - ví dụ, không dõi theo khuôn mặt bạn bằng mắt
- không phát ra âm thanh như tiếng ọ ẹ
- không nghe thấy mọi thứ - ví dụ, không giật mình với âm thanh lớn hoặc không quay đầu về phía âm thanh.
Cũng hãy gặp điều dưỡng hoặc bác sĩ gia đình nếu bạn có dấu hiệu lo âu sau sinh, trầm cảm sau sinh ở người mẹ sinh con hoặc trầm cảm sau sinh ở người cha mẹ không sinh con. Với sự giúp đỡ và hỗ trợ, bạn có thể kiểm soát các triệu chứng, cảm thấy khá hơn sớm hơn, và mang lại cho bé những gì bé cần để phát triển tốt.
Sự phát triển diễn ra theo một trình tự tương tự ở hầu hết trẻ em, nhưng các kỹ năng có thể phát triển ở những độ tuổi hoặc thời điểm khác nhau. Nếu bạn băn khoăn liệu sự phát triển của bé có đúng tiến độ không, hoặc cảm thấy có điều gì đó không ổn, tốt nhất nên tìm sự giúp đỡ sớm. Hãy gặp điều dưỡng sức khỏe trẻ em và gia đình hoặc bác sĩ gia đình.
Sự phát triển của bé ở giai đoạn 0-1 tháng: hình ảnh có thể tải về
Hình ảnh này phác họa cách giúp bé phát triển ở giai đoạn 0-1 tháng và khi nào nên tìm sự trợ giúp chuyên môn. Bạn có thể tải về và chia sẻ hình ảnh này trên mạng xã hội của mình.
Các ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh và tiếng Anh Dễ đọc
- Tiếng Anh Dễ đọc (PDF: 1.6mb)
- Tiếng Ả Rập (PDF: 185kb)
- Tiếng Dari (PDF: 177kb)
- Tiếng Dinka (PDF: 149kb)
- Tiếng Hakha Chin (PDF: 136kb)
- Tiếng Karen (PDF: 156kb)
- Tiếng Ba Tư (PDF: 227kb)
- Tiếng Trung giản thể (PDF: 210kb)
- Tiếng Swahili (PDF: 85kb)
- Tiếng Tamil (PDF: 254kb)
- Tiếng Việt (PDF: 154kb)