Vì sao trò chơi và đồ chơi lại quan trọng trong tuổi thơ?
Đồ chơi và trò chơi có thể là một phần quan trọng trong việc chơi của trẻ, và chơi đóng vai trò trung tâm đối với việc học hỏi và phát triển của trẻ.
Những trò chơi bạn chơi cùng con
Việc chơi có sự kết hợp giữa đồ chơi, trò chơi và bạn rất quan trọng với con, đặc biệt trong những năm đầu đời. Nó có thể đơn giản như:
- cùng nhau hát một bài đồng dao yêu thích
- phân loại các đồ vật trong nhà theo màu sắc và hình dạng
- tổ chức một bữa tiệc trà cùng con và chú gấu bông yêu thích của bé.
Những trò chơi kiểu này không chỉ giúp con học hỏi mà còn vun đắp mối quan hệ giữa bạn và con.
Đa dạng trò chơi và đồ chơi
Bạn nên cho con tiếp xúc với nhiều loại đồ chơi và trò chơi khác nhau, vì mỗi loại đồ chơi khuyến khích những kiểu chơi và học hỏi khác nhau.
Ví dụ, ghép hình và xếp khối có thể khuyến khích sự thử nghiệm, khám phá và giải quyết vấn đề. Còn trò hóa trang và gấu bông có thể khơi gợi sự sáng tạo và trí tưởng tượng.
Trò chơi do trẻ dẫn dắt
Bạn luôn nên để con tự dẫn dắt với đồ chơi, trò chơi và việc chơi, bởi vì trẻ học tốt nhất khi bé thực sự hứng thú với một hoạt động chơi hay một món đồ chơi.
Chơi tương tác
Để học hỏi và phát triển, trẻ sơ sinh cần những tương tác ấm áp với bạn hơn là cần đồ chơi. Chẳng hạn, bé sẽ rất thích:
- ngắm nhìn gương mặt bạn
- lắng nghe giọng nói của bạn
- đơn giản là được ở bên bạn.
Đồ chơi đơn giản
Trẻ sơ sinh sẽ thích thú chỉ với việc ngắm một chiếc đồ chơi treo nôi nhiều màu sắc hoặc tập với tay lấy cái lúc lắc.
Đồ chơi kích thích giác quan
Trẻ sơ sinh có thể thích những đồ chơi hoặc vật dụng có:
- màu sắc tương phản như đỏ, đen và trắng
- hình mặt người hoặc các họa tiết như đường cong hay ô caro
- chất liệu lông xù, mượt mà hoặc mềm mại như gấu bông, khăn quàng và sách vải.
Hãy nhớ rằng trẻ sơ sinh không thể nhìn rõ những vật cách mặt hơn khoảng 30 cm, nên có thể cần đưa đồ vật lại khá gần để con nhìn rõ.
Chơi với âm thanh
Trẻ sơ sinh có thể thích:
- nhạc nhẹ hoặc tiếng kêu của các con vật
- những trò chơi nhẹ nhàng bế bồng và đung đưa theo nhịp điệu
- đồng dao, đặc biệt là những bài có động tác, ví dụ như "Round and round the garden" hay "Twinkle, twinkle little star".
Nếu con có vẻ mệt hoặc quá tải khi chơi cùng bạn, đó là lúc nên nghỉ ngơi. Chỉ khi con thấy vui thì đó mới thực sự là chơi.
Đa dạng đồ chơi
Con bạn có thể sẽ thích chơi với:
- đồ chơi đẩy, xe ô tô đồ chơi và xe chòi chân
- bóng mềm và gấu bông ôm ấp
- sách bìa cứng hoặc sách vải không xé rách được
- các trò ghép hình đơn giản
- khối xếp để xây cao lên rồi lại xô đổ!
Đồ chơi nhân quả
Những đồ chơi này rất tuyệt vì giúp trẻ học được rằng hành động của mình tạo ra kết quả, đồng thời mang lại cho trẻ cảm giác làm chủ khi chơi.
Ví dụ, con có thể thích hộp lò xo bật (jack-in-the-box) hoặc món đồ chơi cho bé bấm nút để phát nhạc. Sự bất ngờ ban đầu có thể khiến một số trẻ giật mình, vì vậy tốt nhất nên giới thiệu các đồ chơi này một cách nhẹ nhàng từ khoảng 10 tháng tuổi trở đi.
Đồ chơi và trò chơi sáng tạo, thủ công
Bao gồm:
- vẽ và nguệch ngoạc
- vẽ bằng ngón tay
- chơi đóng vai giả vờ với rối tay hoặc đồ hóa trang.
Sách và truyện
Đọc sách cùng bé nhỏ và đọc truyện cùng trẻ tập đi là cách hay để dành thời gian bên con. Bé sẽ thích được ôm sát vào lòng, cùng bạn ngắm những bức tranh tươi sáng và nghe giọng nói của bạn.
Đồ vật trong nhà
Tủ đựng xoong nồi hoặc đồ nhựa nhà bạn có thể là nguồn vui giải trí tuyệt vời cho con, cũng như rất nhiều món đồ thông thường khác quanh nhà.
Hãy nhớ kiểm tra các cạnh sắc, nguy cơ hóc nghẹn và những mối nguy khác trước khi đưa cho con những món đồ trong nhà để chơi.
Trò chơi ngoài trời
Chơi ngoài trời sẽ rất vui đối với con. Đó có thể là chơi ở:
- hố cát với xô và xẻng
- công viên với quả bóng để lăn và đá
- bể bơi phao với cốc nhựa, bình và các vật đựng để té nước, rót, đổ và thả nổi.
Nếu con chơi đồ chơi trong bể bơi phao hoặc bồn tắm, hãy đảm bảo đồ chơi không bị đọng nước và dễ rửa sạch.
Dù bồn tắm hay bể bơi có nông đến đâu, việc chơi an toàn quanh nước phụ thuộc vào sự giám sát chủ động. Điều này có nghĩa là luôn nhìn thấy con và giữ con trong tầm với của cánh tay mọi lúc. Đừng bao giờ để con một mình quanh nước.
Đồ chơi để xây dựng và tạo hình
Trẻ 3-5 tuổi thường thích những đồ chơi và trò chơi liên quan đến việc xây dựng, tháo rời hoặc xô đổ rồi dựng lại. Các bé thường thích Lego, Duplo hoặc các loại khối xếp khác.
Trò chơi và đồ chơi mang tính thử nghiệm
Con có thể thích những đồ chơi hoặc trò chơi khuyến khích sự thử nghiệm, sáng tạo và giải quyết vấn đề. Ví dụ, con có thể thích:
- làm một đường dốc để lăn các vật
- chất que và đá để chặn dòng nước chảy
- dùng đất nặn để tạo hình những đồ vật quen thuộc hoặc các sinh vật tưởng tượng.
Chơi đóng vai giả vờ
Con bạn có thể sẽ thích bất cứ thứ gì có thể dùng để đóng kịch:
- một hộp đồ nghề đồ chơi
- những món đồ "người lớn" cũ, như một chiếc điện thoại di động cũ
- quần áo hóa trang
- thùng các-tông để bé biến thành hòm thư, ô tô, thuyền và nhiều thứ khác.
Đồ chơi và trò chơi âm nhạc
Bạn có thể tự làm nhạc cụ từ các đồ vật trong nhà, chẳng hạn:
- hũ nhựa đựng gạo hoặc mì ống làm lúc lắc
- tô không vỡ úp ngược lại làm trống
- dây thun căng quanh hộp khăn giấy để làm đàn guitar.
Trò chơi và hoạt động yên tĩnh
Những hoạt động này phù hợp khi con cần thời gian thư giãn. Bạn hãy thử:
- cắt dán tranh (collage)
- sách và truyện
- các trò cờ bàn và ghép hình đơn giản.
Đồ chơi và dụng cụ ngoài trời
Bạn có thể giúp con luôn bận rộn và năng động với những đồ chơi ngoài trời như xe ba bánh, nhà chòi, hố cát hoặc xích đu (có người lớn ở gần). Những quả bóng rất vui để ném, đánh hoặc đá.
Trò chơi và đồ chơi kinh điển
Đôi khi những thứ kinh điển lại là tốt nhất. Bao gồm:
- các trò cờ bàn
- sách
- đồ dùng mỹ thuật
- bộ đồ chơi lắp ráp
- các trò ghép hình
- đồ chơi ngoài trời như bóng, bộ cricket, xe đạp, dây nhảy và nhiều thứ khác.
Chơi trên thiết bị số
Trò chơi điện tử và ứng dụng rất được lứa tuổi này ưa thích. Điều đó không sao cả, quan trọng là giúp con đạt được sự cân bằng trong thời gian sử dụng màn hình và công nghệ số. Tức là cân bằng việc sử dụng công nghệ số với những đồ chơi và hoạt động tốt cho sự phát triển, như chơi ngoài trời, đóng vai giả vờ, đọc sách và chơi giao tiếp xã hội.
Chơi cùng bạn
Con vẫn được hưởng lợi từ việc dành thời gian chơi cùng bạn. Sẽ rất vui khi cùng nhau đá bóng sau giờ học, hay chơi một ván bài trước giờ tắm.
Khi chọn đồ chơi phù hợp cho gia đình, sẽ hữu ích nếu bạn cân nhắc độ tuổi, sở thích của con và các giá trị của gia đình mình.