Trẻ sinh non trông như thế nào
Trẻ sinh non trông khác với trẻ sinh đủ tháng. Các bé sinh non cũng có thể trông khác nhau, tùy vào việc bé chào đời sớm đến mức nào.
Một bé sinh ở tuần 34–37 có lẽ sẽ trông giống một em bé đủ tháng nhưng nhỏ hơn.
Nhưng một bé sinh cực non – ví dụ bé sinh ở tuần 24 – sẽ rất nhỏ và lọt gọn trong lòng bàn tay bạn. Da bé có thể mỏng manh, bóng, trong mờ hoặc thậm chí đỏ ở một số bé. Mí mắt của những bé này có thể còn dính lại.
Lo lắng về ngoại hình của con sinh non là điều tự nhiên, nhưng vẻ ngoài của bé là bình thường so với tuổi thai. Đội ngũ khoa hồi sức sơ sinh (NICU) sẽ theo dõi kỹ tình trạng da của bé, cũng như cân nặng, chiều dài và kích thước vòng đầu để đảm bảo bé đang phát triển như mong đợi.
Xương và cơ của trẻ sinh non
Khi trẻ sinh non chào đời, xương của bé đã có đầy đủ nhưng chưa phát triển hoàn chỉnh.
Trong những tháng cuối thai kỳ, rất nhiều khoáng chất – bao gồm canxi và phốt phát – được truyền từ mẹ sang con. Ở trẻ đủ tháng, điều này giúp xương phát triển và trở nên chắc khỏe. Ngoài ra, trẻ đủ tháng dành những tháng cuối trong bụng mẹ để duỗi và co các cơ, điều này cũng giúp xương phát triển.
Trẻ sinh non không nhận được nhiều khoáng chất khi còn trong bụng mẹ. Và các bé thường mất nhiều khoáng chất hơn, đặc biệt là canxi, qua nước tiểu so với trẻ đủ tháng. Các bé cũng có ít thời gian trong bụng mẹ hơn để duỗi và co cơ.
Điều này có nghĩa là sẽ mất nhiều tuần sau sinh để xương của trẻ sinh non phát triển và trở nên chắc khỏe.
Giúp xương và cơ của trẻ sinh non phát triển
Nhân viên NICU sẽ làm xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ khoáng chất trong xương của bé. Nếu nồng độ này thấp, bé sẽ được bổ sung canxi và phốt phát. Bé cũng có thể được bổ sung vitamin D.
Bé cũng có thể cần thêm protein và năng lượng.
Tất cả những dưỡng chất bổ sung này sẽ giúp xương của bé phát triển và chắc khỏe hơn.
Các bài tập nhẹ nhàng được thiết kế riêng cho trẻ sinh non có thể giúp bé tăng cân và xây dựng xương cùng cơ bắp chắc khỏe. Chúng cũng giúp ngăn ngừa tình trạng chậm phát triển cơ và vận động. Những bài tập này có thể gồm gập, duỗi hoặc đặt tay chân bé ở các tư thế khác nhau.
Các bài tập cần phù hợp với kế hoạch điều trị tổng thể của bé. Chúng thường chỉ được khuyến nghị khi bé gần đến ngày dự sinh và chỉ sau khi bé đã được chuyên viên vật lý trị liệu thăm khám. Chuyên viên vật lý trị liệu sẽ làm việc với bé và hướng dẫn bạn cách thực hiện các bài tập.
Khi đưa con sinh non về nhà, bạn có thể chơi những trò khuyến khích bé cử động tay chân. Chẳng hạn để bé đạp chân khi nằm trên sàn, chơi trò 'Chèo thuyền' trong khi nhẹ nhàng đưa tay bé, và giúp bé thử nằm sấp (tummy time) vài phút khi bé thức.
Làn da của trẻ sinh non
Khi trẻ sinh non chào đời, làn da của bé chưa hoàn thiện.
Da và cảm giác
Trẻ sinh non cảm nhận và học hỏi về thế giới chủ yếu qua xúc giác, và việc chạm là một cách quan trọng để bạn gắn kết với con sinh non.
Nhưng vì làn da của bé chưa hoàn thiện, quá nhiều áp lực lên da hoặc cách chạm không phù hợp có thể khiến bé căng thẳng. Tuy nhiên, nếu bạn làm ấm bàn tay rồi đặt nhẹ lên lưng hay đầu bé, điều đó có thể giúp bé dễ chịu – miễn là bạn giữ yên tay. Điều dưỡng sẽ hướng dẫn bạn cách chạm vào bé.
Da và sự bảo vệ
Da thường bảo vệ các mô và cơ quan dễ tổn thương bên trong cơ thể khỏi vi khuẩn và vi-rút. Ở trẻ đủ tháng, lớp mỡ dưới da còn giúp giữ nhiệt và giữ nước, ngăn ngừa mất nước.
Nhưng nếu bé sinh rất non, vi trùng có thể xâm nhập và dịch có thể thoát ra qua làn da chưa hoàn thiện. Việc mọi người chạm vào bé phải có bàn tay sạch là vô cùng quan trọng. Da của bé sẽ trở nên khô hơn, săn chắc hơn và có khả năng bảo vệ tốt hơn, thường trong vòng 2–3 tuần sau sinh.
Nếu bé sinh ở tuần 30–32, da bé có thể trông nhăn nheo và lỏng lẻo. Đó là vì bé có nhiều da hơn so với bé sinh rất non, nhưng lại không có nhiều mỡ bên dưới.
Bé có thể chưa giữ được thân nhiệt ổn định vì không có nhiều mỡ. Đây là lý do bé sẽ được đặt trong lồng ấp lúc đầu. Lồng ấp giữ cho bé ấm và đủ ẩm cho đến khi da bé chắc khỏe hơn sau sinh 2–3 tuần.
Da của bé có thể trở nên khô và bong tróc. Đó là vì lớp da đầu tiên bắt đầu hoàn thiện và bong ra trong khi lớp da mới được tạo thành.
Chăm sóc làn da của trẻ sinh non
Mọi khoa hồi sức sơ sinh (NICU) đều có quy trình chăm sóc làn da mỏng manh của trẻ sinh non. Ví dụ, NICU của bạn có thể dùng một loại dầu hoặc kem nhất định cho trẻ sinh non da rất khô, và nhân viên sẽ hết sức cẩn trọng khi nâng đỡ những bé có làn da rất mỏng manh.
Bạn cũng có thể góp phần chăm sóc da cho con sinh non bằng cách:
- dùng quần áo cotton mềm cho bé thay vì đồ vải tổng hợp hoặc len thô ráp, gây ngứa
- hỏi điều dưỡng hoặc bác sĩ trước khi bôi bất cứ thứ gì lên da bé
- học cách chạm vào bé – điều dưỡng hoặc bác sĩ có thể giúp bạn.
Vì không có nhiều mỡ hay cơ, trẻ sinh non thường ít cử động. Một số cử động đầu tiên của bé có thể giật cục. Nhưng khi cơ bắp phát triển và các dây thần kinh bắt đầu kết nối với não, các cử động của bé sẽ trở nên mượt mà và có kiểm soát hơn.